Mobil telefona bağlı manyetik alanın apopitotik sürece olan etkisinin erken dönem tavuk embriyosu nöral tüp gelişiminde değerlendirilmesi

AmaçBu çalışmada amacımız cep telefonunun yaydığı radyasyonun tavuk embriyosu üzerinde embriyolojik gelişim sürecindeki nöral gelişim üzerindeki etkilerini araştırmak.Materyal metodAraştırma kapsamında 4 farklı deneysel grub oluşturuldu. Grup 1: kontrol grubu Grup 2; stand by (Açık konumda cep telefonu etkisine maruz kalan grup) Grup 3: Call pozisyon ( Arama pozisyonundaki cep telefonu etkisine maruz bırakılan grup) Grup 4 : talk pozisyon ( Konuşma pozisyonuna maruz bırakılan grup). Bornova Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüsünden alınan yaklaşık ağırlıkları 50 ile 72 gr arasında değişen 200 tane spesifik patojen içermeyen (SPF: Specific Patojen Free), fertil, günlük, beyaz Leghorn tipi yumartalar kullanıldı. Her bir grup için 50 adet yumurta işleme alındı. Her bir grup tavuk embriyoları içeren yumurtaları, 37+-0.2 C de %50-60 bağıl hava neminde yumurtaları kuluçkaya alınacak. İlk grup kontrol grubu olup fizyolojik sürece bırakıldı, ikinci grup mobil telefon açık bırakıldı, üçüncü grup mobil telefon 30 dk da bir 10 sn çalma konumunda, dördüncü grup mobil telefon 45 dk açık konumda bekletilerek her 30 dk da tekrarlandı. Tüm gruplarda mobil telefon yumurtalara <25 cm den yakın ve eşit uzaklıkta konuldu. Her bir gruba ait denekler 30., 48. ve 72. saatlerde kırılarak embriyo çıkarılıp ışık mikroskobu ile incelenmek üzere %10'luk formalin solüsyonu içerisine konuldu. Elde edilen embriyolar rutin parafin takip protokolü uygulandıktan sonra 5 mikronluk kesit alındı. Kesitlerin bir kısmı Hematoksilen Eosin ile rutin boyama protokolü uygulanarak elde edilen kesitlerde embriyolojik nöral tüp kesitleri incelenerek histolojik olarak farklılıklar normal gruplara göre karşılaştırıldı. Daha sonra her grupta nöral tüp bölümleri seri kesitleri alındı ve kesitler apopitotik süreç değerlendirilmesi amacıyla TUNEL yöntemi ile apoptotik hücreler belirlenecek, immünohistokimyasal boyama ilede Bcl-2, kaspaz-3, kaspaz-8 ve kaspaz-9 dağılımları değerlendirmeye alındı.BulgularTUNEL sonuçları ile H-E sonuçları karşılaştırıldığında birbirleri ile uyumlu olarak Grup 3'e ait örneklerde 30. saatte gözlenen nöral tüp açıklığın 48. saattede devam ettiği, fakat embriyonik gelişimin ilerleyen safhasında nöral tüpün kapandığı gözlendi. Grup 3'deki 30. ve 48. saatlerdeki TUNEL sonuçları diğer gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı olarak gözlendi (P<0.001). Grup 1, 2, kısmen 4'de Bcl-2 seviyesi normale yaklaşırken, grup 3'de aktivite artışı devam etti. Bax immunoreaktivitesinin özellikle 3. ve 4. gruplarda zayıf şiddette devam etti. Kaspaz 3 immunoreaktivitesi kontrol grubunda 48. ve 72. saatlerde negatif iken, grup 3'de orta şiddette devam ettiği, diğer gruplarda ise 48. saattlerde zayıf ve 72. saatte negatif olduğu izlendi. Kaspaz 9 immunoreaktivtesi grup 1, 2 ve 3 de 30. saatte zayıf şiddette iken, grup 1 ve 4 de 48. ve 72. saattlerde de negatif idi. Grup 3 grubunda ise kaspaz 9 immunoreaktivitesi her üç dönemde de zayıf şiddette devam etti. Grup 3 grubunda ise kaspaz 8 immunoreaktivitesi orta şiddette pozitif her üç dönemde de gözlendi. düşündürmektedir.Sonuç:Çalışma sonucunda biz mobil telefonun yaydığı elektromanyetik radyasyonun doza bağımlı olarak erken embriyojenik dönemde tavuk embriyolarında gelişme gecikmesi yaptığını tespit ettik. Çalışma erken embriyonik dönemde sonlandırıldığı için geç dönem sonuçları için yorum yapılamamaktadır. Geç dönem sonuçları için daha uzun süreli çalışmaya ihtiyaç vardır.