Tarım sektörünün çevresel unsurlarının modellenmesi: Türkiye?nin AB?ye katılımının etkilerinin sistem dinamik model kullanılarak değerlendirilmesi

AB üyesi olmak isteyen her aday ülkenin geçireceği dönüşüm kapsamlı ve büyük olacaktır. Bu bağlamda Türkiye'nin de AB üyeliği sürecinde çevresel unsurlarının değişeceği ve bu değişim ile birlikte ülkedeki tüm işletmelerin politik, sosyal, ekonomik ve teknolojik boyutlarda etkilenecekleri tahmin edilmektedir.Stratejik Yönetim'de çevresel unsurların taranması, işletmelerin stratejilerini belirledikleri aşamada fırsat ve tehditleri saptayabilmeleri açısından önemlidir. Bu yüzden yöneticilerin çevresel unsurların değişimini öngörebilmeleri gerekmektedir. Türkiye'nin AB üyeliği sürecinde, ülkedeki tüm işletmelerin bu değişimden doğrudan veya dolaylı olarak etkilenmeleri söz konusu olacağı için yöneticilerin bu değişim için şimdiden hazırlıklı olmaları önemlidir.Bu çalışmada, literatüre-dayalı Sistem Dinamik Modelleme kullanılmış ve bilimsel dergilerden Tarımsal, Politik, Sosyal ve Ekonomik alanlardaki nedensel ilişkiler çıkartılmıştır. Bu nedensel ilişkiler kullanılarak 3 tane Sistem Dinamik Model geliştirilmiştir: AB'ye Katılım Modeli, Tarım Modeli ve AB'nin ilk Ortak Tarım Politikası. Modellerin simülasyonu Vensim adındaki bilgisayar programı ile gerçekleştirilmiştir.AB'ye Katılım Modeli'nin simülasyon sonuçlarına göre, Türkiye 2016 yılında katılım müzakerelerini tamamlamakta ve 2018 yılında AB üyesi olabilmektedir. Model Polonya ve İspanya için geçmişe yönelik çalıştırıldığında, bu ülkelerin AB üyeliğinin modelin sonuçlarından dört sene ve üç sene önce gerçekleştiği görülmektedir. Katılım modeli simülasyon sonuçları tam üyelik tarihini etkileyen en önemli unsurun ülkedeki yerel dinamikler olduğunu göstermiştir.Tarım Modeli sonuçları Ortak Tarım Politikasının ilk üç politikasının gerekçelerini haklı göstermektedir. AB'nin ilk Ortak Tarım Politikasına yönelik simülasyonu sonuçları, tarım sektörüne AB politikalarının uzun dönemdeki etkilerinin AB'nin genişlemesinin yarattığı kısa dönemli etkilerden daha önemli ve baskın olduğunu göstermiştir.Bu çalışma AB üyeliğini sistemik düşünce açısından inceleyen ilk ve tek çalışma olması nedeniyle, bu tezde geliştirilen modellerin başka araştırmacılara da esin kaynağı olacağına inanıyoruz ve bu modellerin akademisyenler tarafından incelenerek Sistem Dinamik Modelleme yöntemi kullanılarak sosyal bilimlerde yeni modellerin üretilmesine katkıda bulunmasını diliyoruz.