Comparison of scaled real strong motions and Turkish Earthquake Design spectrum for modern reinforced concrete minarets

Yapısal analiz ve hesaba dayalı olanaklardaki hızlı gelişmeler sonucu zaman tanım alanında hesap yöntemleri, sismik analizde ve yapıların tasarımında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu yöntemler kullanılırken ortaya çıkan en önemli sorunlardan biri, yönetmelik gereksinimlerini karşılayan deprem kayıtlarının teminidir. Deprem ivme kayıtları üç kaynaktan elde edilebilir: 1) Tasarım ivme spektrumu uyumlu yapay kayıtlar, 2) Simule edilmiş (benzeştirilmiş) kayıtlar ve 3) Deprem esnasında kaydedilen ivme kayıtlarıdır. Mevcut olan kuvvetli yer hareketi veri bankalarının her geçen gün zenginleşmesi ve bunlara ulaşmanın ilerleyen teknoloji ile birlikte daha da kolaylaşması, gerçek depremlerden alınan kayıtların kullanılması ve ölçeklenmesini en güncel araştırma konularından biri haline getirmiştir. Bu çalışmada, uygun kuvvetli yer hareketi kayıtlarının seçilmesi için önerilen temel yöntemler ve kriterler ortaya konulmaktadır. Türkiye Deprem Yönetmeliğinde (DBYBHY, 2007) tanımlanan uyum kriterlerine ve yerel zemin sınıflarına göre seçilen kayıtlar, zaman tanım alanında ölçekleme yöntemleri kullanılarak önerilen tasarım ivme spektrumlarıyla eşleştirilmeye çalışılmakta ve farklı zemin tipleri için en iyi uyumu sağlayan gerçek kayıtlar seçilmektedir. Yapısal analiz ve hesaplama cihazların hızlı gelişmeler nedeniyle, analiz için gerçek deprem kayıtlarını kullanımı, sismik analiz ve yapıların tasarımında daha yaygın hale gelmektedir. Böyle bir analizin en önemli konulardan biri, tasarım kod gereklerini ve toprak tipini karşılayan uygun ivme kayıtlarının seçilmesidir. Mevcut kuvvetli yer hareketi veri tabanı artışı nedeniyle, Gerçek Güçlü kaydedilen ölçeklenmiş kuvvetli yer hareketi kullanımı en güncel araştırma konularından biri haline geliyor. Bina yapılarının analizinde zaman tanım alanında hesap yöntemi üniversitelerde araştırma için oldukça uzun bir süre için kullanılmaktadır. Zaman tanım alanı yönteminin Eşdeğer statik kuvvet yöntemine göre analiz karşılaştırıldığında avantajı göz önüne alınıp, Türkiye Ulusal Yapı ve dünyadaki diğer modern bina kodları sismik bölgelerde bulunan binaların belirtilen türde tasarımında zaman tanım alanı analizi kullanılmasını gerektirir. Zaman tanım alanı analizi kullanımında önemli konulardan biri olarak kabul konumu tasarım spektrumu ile uyumlu olacak şekilde sismik titreşim (yani, İvme) seçimi ve ölçekleme ile ilgilidir. Şu anda, iki kayıt (yani, "gerçek") ivme ve yapay ivme deprem analizlerinde kullanılır. Bu çalışmanın amacı, sismik titreşim seçimi ve ölçekleme etkisini yeni bir betonarme Minare üzerinde araştırmaktır. Tasarlanmış toplam 90 metre yüksekliğinde betonarme Minare, İstanbul da (yüksek sismik bölge) bulunmakta ve bu çalışmada kullanılmıştır. Beş set sismik titreşim analizde kullanılmıştır - Farklı yöntemlerle elde edilen 5 set "gerçek" ivme. Tüm setleri İstanbul için tasarım spektrumu ile uyumlu olacak şekilde ölçeklendirildi ve hesaba dâhil edildi. Yüksekliğinde tepe noktasında yer değiştirme ve geçiş bölümlerinde momentler ve kesme küvetleri parametre olarak kullanılmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre, ölçekli gerçek kayıt setlerinde bina yapılarının zaman alanı analizinde kullanım için tercih edilmesidir. Bu tür kayıtlar mevcut değilse, o zaman bölgesel sismik özelliklerine göre simüle edilmiş ivme setleri kullanılmalıdır. Bu çalışmada, günümüzde yapılan modern betonarme minarelerin Türk deprem yönetmenliği tasarlanıp ve gerçek ivme kayıtları ile karşılaştırma için temel metodolojileri ve kriterleri özetlenmiştir. Zaman alanı ölçekleme işlemi farklı sismik bölgelerde ve toprak tipleri için Türk deprem kodunda (DBYBHY, 2007) verilen önerilen elastik tasarım spektrumu ile uyumlu ölçeklenmiş gerçek kayıtları kullanılır. Deprem büyüklüğü, odak mekanizması ve saha koşullarına bakarak en iyi uyum sağlayan yer hareketleri seçilir ve analiz koşullarını sağlar.