Modern mimarlık hareketi ve Hasan Fethi

Endüstri Devrimi sonrası gelişen teknoloji ve değişen yaşam koşulları toplumsal yapıyı köklü bir şekilde değiştirmiştir. Ortaya çıkan sosyokültürel ve teknolojik değişiklikler mimari biçimin içeriğini yeniden tanımlamıştır. 1920'li yıllarda mimarinin rasyonel, evrensel ve Uluslararası Üslup kuralları çerçevesinde gelişmesi; yerelliğin ve geleneksel normların göz ardı edilişine neden olmuştur. Modern Hareket gelişen teknoloji sonrası anlamsızlaştığı düşünülen geleneksel toplumun mimarideki ifade sistemlerini çağın ruhuna uygun hale getirmeyi amaçlamış, ancak bu konuda yetersiz olmuştur. 1940-1950'li yıllarda Avrupa ve Amerika üzerinden bütün Dünya'ya; geleneksel yapıyı, mekânsal ve toplumsal çevreyi reddeden, diğer coğrafyaların kültürlerini ötekileştiren mimari bir anlayış ihraç edilmiştir. Gelenekleri göz ardı eden, teknolojik gelişmelere koşut yapılanan yeni bir toplumsal düzen öneren bu mimari anlayış hem içinde üretildiği Avrupa Kıtası ve Amerika toplumlarında hem de bu coğrafyaların dışında kalan toplumlarda bir takım kimlik ve aidiyet problemlerine neden olmuştur. 2. Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan bu modernist ve teknokrat mimari anlayışa karşı bazı söylemler gelişmiş ve hatta bazı uygulama çabaları gerçekleşmiş, bu kimlik ve aidiyet problemleri dünyanın farklı bölgelerinden sosyolog ve felsefeciler tarafından eleştirilmiştir. Bu tez çalışmasında, üretimdeki gelişmelerin moderniteye ve yerelliğe etkisi ve eleştirel yaklaşımlar incelenmiştir. Avrupalı olmayan toplumlara Avrupa değer ve standartlarının dayatılmasına karşı mimari bir duruş sergileyen Hasan Fethi, mimari yaklaşımı ve fikirleriyle döneminin mimarlık düşüncesini etkileyen Mısırlı bir mimardır. Hasan Fethi'nin toplumların ve mimarlıkların geleneksel yapısını ve kimliğini göz ardı eden Uluslararası Üsluba yönelttiği kuramsal eleştiriyi değerlendirmek ve bu eleştirinin ABD, Avrupa ve Edward Said'in bakış açılarıyla yapılmış modernizm eleştirilerinin karşısında nasıl konumlandığını irdelemek ve karşılaştırmak bu tez çalışmasının konusudur. Tezin ek bölümünde Hasan Fethi'nin yerel mimari yaklaşımının oluşmaya başladığı 1937 yılından sonra yapılmış, mimari gelişimi açısından dönemsel temsil oluşturabilecek 50 adet yapısı incelenmiştir.