Modern ve post-modern dönem mekânsal yaklaşımlarının değerlendirilmesi: Şandigar, Poundbury ve Orestad örneği

Kentler, tarihsel süreçte üretim ve toplumsal mekanizmaların şekillendirdiği mekanlardır. Sosyal, ekonomik ve teknolojik kırılmalara tanıklık eden ve beraberinde biçimlenen mekanlar, insanlığın ideal kent arayışının da sembolüdür. Üretimin birikim alanı olan kent, aynı zamanda bir düşünce alanı da olmuştur. Bu düşünce alanını düzenleme disiplini olarak kentsel tasarım da "iyi"yi aramış, toplumun içerisinde bulunduğu konjonktüre uygun mekansal yaklaşımlar üretmiştir. "Üretilen düşünce" bazen zamana ve mekana paralel olmuş, bazen de zamanın ve mekanın ötesine geçmiştir. Kentlerin üretim ve düşünce ile olan ilişkisi bu anlamda diyalektik bir süreçtir. İşte bu yüzden kentsel tasarım yaklaşımları ve mekansal yansımaları, dünya durdukça tartışılacaktır. Tez çalışmasının amacı dönemsel yaklaşımların ve ortaya konulan ilkelerin mekanda bıraktığı izleri tartışmaya açmak olarak belirlenmiştir. Çalışma öncelikle modern ve post-modern kentsel tasarım yaklaşımlarının, tarihsel gelişimini ele almış, dönemlerin ortaya koyduğu mekansal ilkelerin tespitini yapmıştır. Bu bağlamda modern dönemde öne çıkan "belirlemecilik, standartlaşma, bütünsellik, homojenlik ve ulus devlet" kavramlarına karşı; post-modern dönemde "bağlamsallık, esneklik, parçacıllık, heterojenlik ve küresel sermaye" kavramlarının, dönemlerin mekânı biçimlendirme yaklaşımları olarak belirdiğinin tespiti yapılmıştır. Tespiti yapılan kavramlara bağlı olarak üçüncü bölümde; modern ve post-modern dönemde tasarlanan üç farklı örnek üzerinden, bu yaklaşımların yansımaları değerlendirilmiştir. Modern dönem örneği olarak Şandigar kenti, post-modern dönem kentleri olarak da Poundbury ve Orestad kentleri ele alınmıştır. Şandigar kentinde modernizmin bütün mekansal yaklaşımları gözlenmiş, Poundbury ve Orestad kentlerinde ise post-modern kentsel tasarım yaklaşımlarının yanı sıra modern döneme ilişkin izler bulunmuştur. Sonuçta yapılan değerlendirmede yaklaşımların mekânda farklı düzeyde etkilerinin olduğu görülmüş, dönemsel tasarım yaklaşımlarının mekânsal yansıma bulduğu tespit edilmiştir.