Modernite ve hareket kavramlarının yolun tanımladığı mekânsal oluşumlar üzerinden irdelenmesi

İnsanlık tarihi boyunca toplumları, kentleri ve mimarlığı geri dönüşü olmayacak biçimde etkileyen üç büyük gelişme yaşanmıştır. Bunlardan biri göçebe hayattan yerleşik hayata, yani tarım toplumuna geçilmesi; ikincisi topraktan kopularak endüstriyel dünyanın yaratılması, diğeri ise bilişim devrimi ile bilgi toplumuna geçilmesidir. Bu çalışmanın tarihsel çizgisini de endüstriyel dünyanın oluşmaya başladığı Endüstri Devrimi'nden günümüze kadar olan modernleşme süreci oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı endüstrileşme ile insan hayatına giren ve modern dönemin kilit kavramları olarak ortaya çıkan 'modernite' ve 'hareket' kavramlarının modern dönem mimari anlayışına nasıl etki ettiklerini çözümlemek, genelde hareketi somutlayan 'yol'un ve özelde Endüstri Devrimi ile birlikte gelişen 'demiryolu'nun tanımladığı mekânsallık ile ilişkisini araştırmaktır. Bu kapsamda kuramsal bir altlık oluşturabilmek amacıyla literatür taraması yapılarak 'modernite' ve 'hareket' kavramları, arkasındaki sosyal, toplumsal ve teknolojik gelişmelerle birlikte değerlendirilerek tanımlanmış, ardından kavramların kent ve mimarlık üzerindeki etkileri araştırılarak yol/demiryolu mekânsallığı üzerinden mimari bir çerçeve tariflenmiştir. Elde edilen veriler, erken modern dönem dünya örnekleri üzerinden analiz edilerek somut bir veri ortaya konulmuştur. Bu çalışma 'modernite' ve 'hareket' kavramlarının insan yaşamına girmesi ile birlikte mimarlık alanında geri dönüşü olmayan biçimde değişimlere sebep olduğunu ortaya koymakta ve söz konusu kavramları, modern dönemde gelişen yol/demiryolu mekânsallığı üzerinden okuyarak, mekânı ve bugünün mimarlığını anlamada yeni bir perspektif kazandırmaktadır.