Modifiye edilmiş zeolitlerin kızartma yağı adsorbanı olarak kullanılabilme potansiyellerinin araştırılması

Kızartma yağlarının ömrünü uzatmak amacıyla kızartma yağlarına adsorban ilavesi yaygın bir uygulamadır. Bu çalışmada, adsorban materyali olan doğal zeolit ile dört farklı modifikasyon işlemine tabi tutulmuş zeolit gruplarının kızartma yağının ömrünü uzatma ve yağı yenileme potansiyeline etkisi araştırılmıştır. Araştırmada kızartma yağı olarak fındık yağı tercih edilmiştir. Doğal zeolit; tween 80, siklodekstrin ve zeytin karasuyu ile oda sıcaklığında, hidroklorik asit ile 120 oC'de modifiye edilmiş ve 6 ardışık gün boyunca hamur kızartma işlemi hem kontrol hem de adsorbanla muameleli olarak yapılmıştır. Kontrole karşı deneme gruplarında yapılan ölçümler ve tüm örnekler arasında bu ölçümler için elde edilen aralıklar şöyledir; toplam polar madde (% 4,09-70,22), toplam polar madde ? prob (% 12,12-84,50), serbest asitlik (% 0,16-1,19), dumanlanma noktası (221,50-184,00 oC), konjuge dieonik asitler (% 0,36-2,19), L değeri (35,65-52,15), a* değeri (-0,18-5,98), b* değeri (-3,73-10,40), bulanıklık (0,70-10,40 NTU), viskozite (67,67-825,50 cP) ve hamurların adsorbe ettiği yağ miktarı (% 5,10-8,85) ölçülmüştür. Araştırmanın sonucunda hem doğal zeolit, hem de modifiye edilmiş zeolitlerin kızartma yağı adsorban materyali olarak farklı oranlarda aktiviteye sahip oldukları saptanmıştır. Toplam polar madde, serbest asitlik, aletsel renk, dumanlanma noktası ve konjuge dieonik asit ölçümlerinde tween 80 ile modifiye edilmiş zeolit en iyi sonucu sağlarken, bulanıklık ölçümünde karasu, viskozite ölçümünde ise hidroklorik asit ile modifiye edilmiş zeolit en yüksek aktiviteyi göstermiştir. Kızartma yağlarına adsorban ilavesinin hamurların yağ emilimini etkilemediği belirlenmiştir. Ayrıca ölçülen parametrelerden serbest asitlik, toplam polar madde, konjuge dienoik asitler, viskozite ve bulanıklık arasında önemli pozitif korelâsyonlar bulunmuştur. Dumanlanma noktası neredeyse tüm diğer parametrelerle negatif korelâsyon göstermiştir. Ayrıca NIR spektroskopisi ile yapılan ölçümlerde kızartma yağlarında serbest asitlik % 79 doğruluk derecesiyle (R2 = 0,79), toplam polar madde (TPM) % 90 ve toplam polar madde (TPM) - prob ise % 86 doğruluk derecesiyle ve konjuge dien değeri ise % 87 doğruluk derecesiyle belirlenebilmiştir. Tahminin yapıldığı dalga aralıkları ve regresyon eşitlikleri de belirlenmiştir. Sonuç olarak bu araştırmada değerlendirilen modifiye zeolitlerin kızartma yağları için etken adsorban materyaller olduğu ortaya çıkarılmıştır. Özellikle tween 80 ile modifiye edilen zeolitin bu amaçla çok uygun olduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca NIR spektroskopisinin diğer analitik kullanımlarında olduğu gibi kızartma yağlarında da çok hızlı, doğru, örneği tahrip etmeden ve sürekli analiz için başarıyla kullanılabileceği belirlenmiştir.