Moğol hâkimiyetine kadar Kafkasya'da Kuman-Kıpçak varlığı

Kuman-Kıpçaklar Orta Çağ boyunca Türkistan'dan Karadeniz'in kuzeyine, oradan Avrupa'nın içlerine kadar çeşitli bölgelere göç eden Türk boylarından birisidir. Farklı kaynaklarda çeşitli isimlerle anılsalar da Kuman-Kıpçaklar yönetimlerini kabile birlikteliği şeklinde şeklinde oluşturmuşlardır. Kuman-Kıpçaklar 13. yy. ile Doğu'da gelişen ve tarihin en önemli askerî faaliyetlerinden biri olan Moğol akınları ile Kafkasya coğrafyasındaki hâkimiyetlerini kaybetmişlerdir. Bu durumun doğurduğu göçlerin sonucu olarak çeşitli milletlerle etkileşimler içerisine girmişlerdir. Bu yüzden Kuman-Kıpçaklar gerek ilişki içinde oldukları halklar üzerinde, gerekse göç ettikleri bölgelerdeki toplumların tarihlerinde önemli izler bırakmışlardır. Bu tez çalışmasında Kuman-Kıpçakların Kafkasya'daki varlığı incelenmiştir. Gerek komşu devletlerin yıllıklarından gerek günümüzde yazılan doktora ve yüksek lisans tezleri ile kitap ve makaleler gibi telif eserlerden faydalanılmış, edinilen bilgiler analize tâbi tutularak Kafkasya'daki Kuman-Kıpçak varlığı ortaya konulmuştur.