Moment aktaran alın levhalı birleşimlerin çevrimsel yükler altında davranışı

Kobe ve Northridge depremlerinden sonra çelik yapılarda birleşimlerin monotonik ve çevrimsel yükler altındaki performansının incelenmesi amacıyla çok sayıda araştırmalar yapılmış ve deprem bölgelerinde yüksek performans elde etmek amacıyla birçok tipik bağlantı detayları geliştirilmiştir. Amerikan normlarında çelik yapılar az sünek, normal sünek ve yüksek sünek olarak sınıflandırılmış ve yapı sınıfına göre değişiklik gösteren bağlantı detayları tavsiye edilmiştir. Bu bağlantı detayları şartnamelerde yeterliliği kanıtlanmış bağlantı detayları (pre-qualified connections) olarak yer almaktadır. ANSI/AISC358-10 şartnamesi, yeterliliği kanıtlanmış olan bağlantı detaylarının geometrik özellikleriyle ilgili bazı parametrik sınırlamalar tavsiye etmektedir. 1997 deprem şartnamesi de meydana gelen gelişmelere paralel olarak Amerikan Şartnamelerinden etkilenmiş ve 2007 yılında önemli değişikliklere uğramıştır. DBYBHY-2007'de çelik yapılar normal sünek ve yüksek sünek olarak sınıflandırılmış ve sadece yüksek sünek yapılar için bağlantı detayları tavsiye edilmiştir. Bu bağlantı detayları Amerikan şartnamelerinde bulunan birleşim detayları esas alınarak hazırlanmış ve bağlantı birleşenleri için Amerikan normlarına benzer şekilde bazı geometrik sınırlamalar getirmiştir. Uzatılmış alın levhalı moment birleşimleri Türkiye ve Dünya'da tercih edilen başlıca bağlantı tiplerinden biridir. DBYBHY-2007'de Uzatılmış dört bulonlu rijitlik levhasız ve Uzatılmış 8 bulonlu rijitlik levhalı alın levhalı birleşimler için yeterliliği kanıtlanmış bağlantı detayları verilmektedir. Bu bağlantılar için verilen uygulama detayları, parametrik sınırlamaların türü ve değer aralığı Amerikan Deprem Şartnamesindeki sınırlamalar dikkate alınarak belirlenmiştir. Ancak bununla birlikte, Avrupa'da kullanılan çelik kalitesi (S235JR, S275JR, S355JR vb.) ve çelik profillerin geometrisi (IPE, HEA, HEB vb.) ABD'de kullanılan çelik kalitesi (A36, A572, A992) ve profillerinden (W) farklılık göstermektedir. Bu farklılıkların Türk Deprem Şartnamesinde verilen yeterliliği kanıtlanmış Alın Levhalı Moment Birleşimi bağlantı detaylarına olan etkisini incelemek üzere bir çalışma programı yapılmıştır. Bu çalışmada S275JR çelik kalitesi ve Avrupa normlarına uygun profillerle (IPE, HEB) imal edilmiş olan uzatılmış alın levhalı kolon-kiriş moment birleşimi araştırılmıştır. İlk aşamada deneysel çalışma öncesinde bilgisayarda sonlu eleman sayısal analiz modeli oluşturulmuş ve incelenmiştir. Bu sayısal analiz çalışması, literatürde yapılmış olan deneysel çalışmalar ile kıyaslanarak oluşturulan sayısal analiz modelinin doğruluğundan emin olunmuştur. Daha sonra deneysel çalışma öncesinde deneysel çalışmaların sayısal analiz çalışmaları oluşturulmuş ve deney öncesi numunelerin monotonik ve çevrimsel yükler altındaki davranışı tespit edilmiştir. Sayısal analizden elde edilen veriler ışığında plastik deformasyon beklenen yerlere teçhizatlar sabitlenerek deneysel çalışma gerçekleştirilmiştir. Deneysel çalışma sonrasında sayısal analiz çalışmaları ile elde edilen sonuçların deneysel çalışma sonuçları ile tatmin edici bir uyumda olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmanın değerlendirme ve sonuç bölümünde ise deneysel çalışma ve sayısal analiz çalışmaları ışığında S275 JR çelik kalitesi ve Avrupa normlarına uygun profillerin performansı değerlendirilmiştir.