Morfolojik bakış açısıyla Tarsus kentinin konut dokusundaki değişiminin tarihsel süreçte incelenmesi

Bu çalışma, kuruluşu Neolitik Çağ'a dek uzanan Tarsus kentinin, konut dokularının tarihsel süreç içerisinde fiziksel değişimlerinin, farklı morfolojik yöntem ve teknikler kullanarak incelenmesine odaklanmaktadır. Tarihsel Coğrafi Yaklaşım ve Mekân Dizim Yaklaşımı, çalışmanın yöntemi olarak benimsenmiş ve yöntemler doğrultusunda, entegre olarak Tarsus kenti özelinde uygulanmıştır. Kentsel ve dokusal olmak üzere iki farklı ölçekte; tarihi hava fotoğrafları üzerinden kent makraformunun gelişimi, morfolojik bölgeme ve aks analizi gibi analizler gerçekleştirilmiştir. Dokusal ölçekte 12 farklı konut bölgesi seçimi yapılmış olup bu bölgeler yoğunluk ölçütleri ve mekân dizimin sentaktik ölçümleri gibi morfolojik parametreler bağlamında karşılıklı olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak; ızgara doku alanlar, organik dokulara göre erişilebilir, anlaşılabilir, yaşanabilir ve yoğunluk açısından ortalama düzeyde alanlar olarak öne çıksa da ızgara dokuların, farklı zamansal dönemler arasında bile farklı morfolojik özellikler yansıttığı söylenebilir. Erişilebilir ve anlaşılabilir bir bölgenin aynı zamanda özel ve kamusal açık alan kullanımı bakımından düşük oranlarda olabileceği; yani anlaşılabilir bir bölgenin daha az yaşanabilirlik ifade edebileceği de çalışma sonucunda ortaya konulmuştur. Tüm bu çalışmalardan yola çıkarak, Tarsus kenti için gelecekte yapılacak planlama çalışmalarında; özel ve kamusal açık alan kullanımlarına yoğunluk verilmesi gerektiği önermesi yapılabilmektedir. Daha erişilebilir ve anlaşılabilir bir mekan kurgusu için mekan dizim gibi yöntemlerin planlama çalışmalarına dâhil edilmesi; sokak-yapı adası ve bina-parsel ilişkisinin kurulması üzerine detaylı olarak tarihsel süreçteki morfolojik analizlerin daha aktif kullanılması ve göz ardı edilmemesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Genel bir değerlendirme yapıldığında belirlenen morfolojik parametreler, alanlara bağlı olarak birbirlerine göre doğru ya da ters orantılı olarak farklılıklar gösterse de planlama alanında birbirinden bağımsız olarak düşünülemez. Bu çalışmadan elde edilen veriler sonucunda; anlaşılabilirlik, sinerji, erişebilirlik ve yoğunluk ölçütlerinin mekanda kullanıcı açısından verimli tasarımlar yapılması bağlamında önemli kriterler olduğu varsayılmaktadır.