Türkçe araştırma makale özlerinin adımlar açısından incelenmesi: Karşılaştırmalı bir çalışma

Özler okuyucuya makale hakkında ön bilgi vermeleri, okuyucuyu makaleyi okuma konusunda teşvik etmeleri ve makalenin sonucuna dair ipuçları vermeleri açısından araştırma makalelerinin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Özler bu bilgi verme, okuyucuyu teşvik etme ve çalışma sonucuna dair ipuçları verme işlevlerini yerine getirmek için çeşitli retorik yapılar kullanmaktadır. Farklı dillerde ve alanlarda yazılan araştırma makalalerinin özlerinde bulunan bu yapılar dilbilimciler tarafından çeşitli modeller kullanılarak incelenmektedir. Mevcut çalışma araştırma makalelerinin özlerinin retorik yapısını ve her bir özde kullanılan adımları incelemeyi amaçlamaktadır. Bunun için, her bir alandan otuzar tane olmak üzere, eğitimde ölçme ve değerlendirme, biyoloji ve dilbilim alanına ait son on yılda yazılmış tek veya çift yazarlı toplam doksan araştırma makalesinin özü incelenmiştir. Araştırma sorularına cevap bulmak amacıyla özler arasındaki benzerlikler ve/veya farklılıklar, varsa farklılıkların nedenleri, retorik yapıların organizasyonu ve son olarak özdeki adım yapıları, öz uzunluğu, adım sıklığı, adım düzeni ve adım başına kelime sayısı ve adımlarda kullanılan zaman açısından incelenmiştir. Çalışmada incelenen özler Dergipark'ta (ULAKBİM) taranan, belirlenen kriterleri, tek yada çift yazarlı olmak ve 2013 ile 2023 yılları arasındaki bir dönemde yazılmış olmak, taşıyan makalelerden seçilmiştir. Toplanan veriler Hyland'ın (2000) Beş-Adım Modeli kullanılarak çözümlenmiştir. Özler arasında küçük farklılıklar olsa da çoğunlukla temel retorik yapıları paylaştıkları ve kullanılan modeldeki adımların en az bir tanesini içerdiği sonucuna varılmıştır.