Muğla-Kavaklıdere yöresindeki saf kızılçam (Pinus brutia Ten.) meşcerelerinin toprak altı biyokütledeki, karbon ve azot stoklarının ve bunlara etki eden bazı faktörlerin belirlenmesi

Bu çalışmada; Muğla ili Kavaklıdere ilçesinde bulunan Saf kızılçam (Çz), doğal meşcerelerinin toprak üstü servet, ölü örtü miktarı ve depoladıkları karbon ve azot içerikleri, toprak altı kök kütlesi ve depoladıkları karbon ve azot içerikleri ile toprağın bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri üzerine bakı, bonitet ve meşcere gelişim çağının etkisi araştırılmıştır. Bu kapsamda Kavaklıdere Orman İşletme Müdürlüğü sınırlarında bakı bonitet ve meşcere gelişim çağları dikkate alınarak toplam 112 deneme alanı seçilmiş ve çalışmalar bu deneme alanlarında gerçekleştirilmiştir. Seçilen bu deneme alanlarında çap, boy ve yaş ölçümleri yapılarak servet hesabı, toprak altı kök örneklemesi yapılarak kök miktarı ve depoladıkları karbon ve azot içerikleri, ölü örtü örneklemesi yapılarak ölü örtüdeki depolanan karbon ve azot içerikleri belirlenmiştir. Yine farklı derinlik kademelerinde bozulmuş ve bozulmamış toprak örnekleri alınarak bazı toprak analizleri yapılmıştır. Elde edilen değişkenler arasındaki ilişkilerin tespitinde korelasyon analizi ve bakı, bonitet sınıfı ve meşcere gelişim çağlarına göre bağımlı değişkenlerdeki farklılıkların belirlenmesinde varyans analizinden yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda, saf kızılçam meşcerelerindeki ağaç serveti miktarı I, II ve III. bonitetlerde sırası ile 236, 209 ve 217 m3/ha olarak tespit edilmiştir. Meşcere tipleri bakımından en fazla ağaç serveti Çzd3 meşceresinde bulunmuştur. Güneşli bakıdaki ağaç serveti gölgeli bakıya göre daha fazla çıkmıştır. Toprak altı kök miktarı kılcal köklerde en fazla I. bonitette 8,73 ton/ha, depo ettikleri karbon miktarları ise 2,74 ton/ha olarak hesaplanmıştır. Kalın kök miktarı ise 12,01 ton/ha olarak hesaplanırken depo edilen karbon değerleri ise 4,35 ton/ha olarak hesaplanmıştır. Ölü örtü içerikleri ise en fazla I. bonitette 45.9 ton/ha, depo edilen karbon ise 12.8 ton/ha olarak hesaplanmıştır. Ölü örtüde depo edilen azot miktarı ise 0,36 ton/ha olarak ölçülmüştür. Genel olarak ağaç serveti, ölü örtü ve kök miktarı üzerinde bonitetin etkisi istatistik olarak anlamlı bulunmuştur Boniteti iyi olan alanlar da ölçülen toprak özelliklerinden azot, karbon ve su tutma kapasitesi gibi özellikler bakımından boniteti kötü olan alanlara göre daha verimli çıkmıştır. Bakı ve meşcere gelişim çağının genel toprak özellikleri üzerine etkisi anlamlı düzeyde çıkmamıştır. Çalışma alanı toprakları, pH bakımından nötr, EC bakımından tuzsuz, iskelet içeriği bakımından zengin, organik madde ve azot bakımından fakir topraklar sınıfında yer almıştır. Çalışma alanında ölçülen paramatreler üzerinde kurak iklim etkisinin ve toprak yapısının oldukça taşlı olmasının da sınırlayıcı etkisi olduğu görülmüştür.