Muhammed b. Vaddâh'ın hayatı ve hadisçiliği

Bu çalışmanın amacı Endülüs'lü alimlerden olan Muhammed b. Vaddâh'ın hayatını ve hadis ilmindeki yerini incelemektir. Endülüs İslam tarihi ve kültürü açısından önemli bir yere sahip olmasına rağmen bu konuda Türkiye'de gerektiği kadar çalışma yapılamamıştır. Bu çalışmanın konusunun Muhammed b. Vaddâh olarak seçilmesi; Endülüs'e hadis alimlerince bilinen manada hadis ilmini getiren ilk kişi olması ve kendi alanında önemli bir konuma sahip olmasından dolayıdır.Çalışmaya öncelikle Endülüs'ün siyasî, sosyal ve ilmî bakımdan genel durumu ile Endülüs'te hadis ilmi hakkında bilgi verilerek başlanmıştır. Daha sonra İbn Vaddâh'ın doğumundan itibaren hayatı, yetiştiği ilmî çevre, hocaları, öğrencileri, tanıtılmıştır. İbn Vaddâh ilgili rivayetlerden kişiliği hakkında çıkarımlar yapılmıştır. İbn Vaddâh, zühd ve takvayı yaşam biçimi olarak seçmiş, İmam Verş'in kıraatini Endülüs'e getirmiştir. İmam Sahnûn'dan el-Müdevvene'yi okuması nedeniyle Endülüs'te Mâlikî mezhebinin ileri gelenlerinden sayılmıştır. Bu yönleri de ele alınarak onun manevî ve ilmî kişiliği hakkında bilgilere yer verilmiştir. Raviler hakkındaki değerlendirmelerine, el-Muvatta'a yaptığı düzeltmelere, rivayetlerine yer verilerek ve eserleri tanıtılarak hadisçilik yönü açıklanmaya çalışılmıştır.İbn Vaddâh'ın hayatıyla ilgili bilgiler araştırılırken kaynak olarak rical ve tabakat eserleri kullanılmış, Endülüs'ün ilmî ve siyasî tarihiyle ilgili eserlerden de faydalanılmıştır. Hayatı hakkında eserlerde çok geniş bilgiler bulunmamaktadır. Bunun sebebi erken dönemde yaşamış olması ve o dönemdeki Endülüs tarihiyle ilgili çalışmaların yetersiz olması olarak görünmektedir.Yapılan araştırmalar neticesinde görülmüştür ki; İbn Vaddâh, Endülüs'e hadis ilmini getiren ve kendisinden sonra Endülüs halkının hadis ilmine alaka duymasını sağlayan ilk kişi olması sebebiyle önemli bir şahsiyettir. Kitabu'l- bid'a, başta olmak üzere on bir eserin sahibidir. Bu bakımdan Endülüs'te Hadis ilmi açısından önemli bir konuma sahiptir.Anahtar kelimeler: Endülüs'te Hadis, Kitabu'l-bid'a, İbn Vaddâh.