Muhammed Cemaleddin el-Kasimi ve kelami görüşleri

Muhammed Cemâleddin el-Kâsimî, XDCasnn sonlanyla XX.asnn başlannda yaşamış olan mütefekkir, müceddid ve ıslahçı bir İslâm âlimidir. Yaşadığı tarihi dönem, sadece doğup yetiştiği ve hayatının sonuna kadar ikâmet ettiği Suriye açısından değil, bütün İslâm âlemi içinde bir çözülme ve çöküş dönemidir. Ortamın bu olumsuz şartlarına rağmen o, çocukluğundan itibaren bütün ömrünü ilim ve irfan öğrenmekle, öğrendiklerini öğretmekle geçirmiş; ilmî şahsiyetini hem aklî hem de naklî, hem klasik hem de modern ilimlerle geliştirmiş, yenilemiş ve olgunlaştırmıştır. Araştırmamız genel olarak bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişte Kâsimî ile ilgili genel bilgilere yer vermeyi uygun bulduk. Birinci bölümde Kâsimî' nin yetiştiği dönemin sosyo-kültürel durumu, Kâsimî ailesi, onun tahsil hayatı ve eserlerine yer verdik. İkinci bölümde ise Kâsimî'nin kelâmî görüşleri başlığı altında ulûhiyet, nübüvvet ve âhiret konuları işlenmiştir. Kâsimî başlangıçta Eş'âri kelam okuluna bağlı olmakla birlikte daha sonra mezhepler üstü bir tavır sergilemiş bütün mezheplerden alıntılarda bulunmuştur. Kâsimî Şam'da Yeni Selefi hareketinin öndegelen temsilcilerinden olmuştur. Kur' an ve sünnete rucû ile hür İslâm düşüncesinin yeniden ihyası ve geliştirilmesi uğrunda büyük çaba harcamıştır. Bunun içinde kör taklide karşı çıkmıştır. Kâsimî'nin kelâm konusundaki eserleri incelendiğinde onun çok koyu bir İbn Teymiye hayranı olduğu da gözükmektedir. Yine o dönemi itibariyle Mısır'da Yeni Selefi hareketinin önde gelen isimlerinden Muhammed Abduh ve Reşid Rıza ile devamlı irtibat halinde olmuş, onların düşüncelerinde de etkilenmiştir.