Muhasebe hata ve hilelerinin adli muhasebe kapsamında incelenmesi: Yargıtay kararları (2010-2024)

Bu çalışma, muhasebe hataları ve hilelerinin Türkiye'deki yargı kararları üzerinden sistematik bir şekilde analiz edilmesini amaçlamaktadır. Literatür taraması kapsamında, adli muhasebe ve hile konulu yüksek lisans ve doktora tezleri incelenmiş; bu tezlerde kullanılan yöntemler, örneklem türleri ve veri toplama teknikleri analiz edilerek alandaki mevcut yönelimler tespit edilmiştir. Bu tez çalışmasında Türkiye genelinde farklı mahkeme türlerinden toplanan 870 yargı kararı içerik analizi yöntemiyle incelenmiş; MAXQDA programı kullanılarak veriler tematik kodlara ayrılmıştır. Analiz sonucunda, muhasebe kaynaklı uyuşmazlıkların yaklaşık %80'inin muhasebe hilesi, yalnızca %20'sinin muhasebe hatası niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. Hile türleri arasında zimmet (%19,07), nitelikli dolandırıcılık (%18,99) ve belge sahteciliği (toplamda %25'in üzerinde) öne çıkmaktadır. Bu durum, muhasebe sistemlerinin yalnızca bilgi üretiminden sorumlu değil, aynı zamanda suiistimallere açık bir alan olduğunu göstermektedir. İnceleme bulguları muhasebe hilelerinin gerek teknik gerekse etik ihlallerle doğrudan ilişkili olduğunu, bu nedenle yalnızca bireysel değil, örgütsel sorumlulukların ve iç denetim zaaflarının da dikkate alınması gerektiğini ortaya koymuştur. Bu kapsamda, yargı organlarının teknik uzmanlıkla desteklenmesi, adli muhasebe konusunda ihtisaslaşmanın sağlanması ve kurumlarda etik uyum sistemlerinin, şeffaflık ilkelerinin güçlendirilmesi önerilmektedir.