Muhyiddîn Muhammed en-Niksârî'nin Risâle fî Halli Müşkilâti Baʻzı Mahâlli Tefsîri'l-Beyzâvî fî Sûrati'l-Fâtiha isimli eserinin tahkiki

Muhyiddîn Muhammed en-Niksârî (ö. 901/1495), hicri dokuzuncu asırda yaşamış önemli Osmanlı âlimlerinden biridir. Tokat'ın Niksar ilçesinde doğmuştur. Bir süre İsmail bey ö. 884/1479 Medresesi'nde ders verdikten sonra Sultan Bayezid Han'ın (ö. 918/1512) daveti üzerine İstanbul'a giderek Ayasofya ve Fatih Camii'lerinde müderrislik yapmıştır. Niksârî özellikle tefsir alanıyla ilgilenmiş ve bu alana dair eserler kaleme almıştır. Eserleri genellikle hâşiyelerden oluşmaktadır. Bunlardan birisi Risâle fî Halli Müşkilâti Baʻzı Mahâlli Tefsîri'l-Beyzâvî fî Sûrati'l-Fâtiha adlı çalışmasıdır. İsminden de anlaşıldığı üzere Niksârî bu eseri Beyzâvî'nin (ö. 685/1286) Fâtiha sûresindeki kapalı ve anlaşılması zor olan yerleri açıklama amacıyla telif edilmiştir. Bu eserin yazma nüshası günümüze ulaşmış, ancak ilmi bir neşri yapılmamıştır. Dolayısıyla araştırmada ilgili yazmadan hareketle eserin ilmi olarak tahkik edilmesi, Niksârî'nin hayatı, eserleri ve tahkike konu olan çalışmasına dair bilgi verilmesi amaçlanmaktadır. Bu çerçevede araştırma iki bölümden teşekkül etmektedir. Birinci bölümde Niksârî'nin ismi ve nesebi, doğumu ve ölümü, mezhebi aidiyeti, eğitim hayatı, hocaları ve öğrencileri hakkında bilgi verilecektir. Ayrıca tahkiki yapılan eserin isimlendirilmesi, yazma nüshaları, konusu, yöntemi ve kaynakları üzerinde durulacaktır. İkinci bölüm ise tahkikli metnine ayrılacaktır. Tahkik esnasında ilgili konularla ilişkili olarak tarafımdan metne belli başlıklar eklenmiştir. Böylelikle okuyucunun metni takip etmesi kolaylaştırılmıştır. Keza tahkik yöntemine bağlı kalınarak dipnotlarda metne dair çeşitli açıklamalarda bulunmuştur.