Mükellefin vergiye gönüllü uyumunda vergi ahlakı faktörünün değerlendirilmesi (Amasya ili örneği)

İnsan, doğumundan hemen sonra önünde hazır olarak bulduğu toplumsal ilişki ağları, sistemleştirilmiş ahlak ve düşünce kalıpları ve varlığına ilişkin değerler ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu değerlerin içselleştirilmesi sürecinde, insan eylemlerinin bir amaca yönelik olma iddiası Antik Yunan'dan beri süregelen; iyi-kötü, özgürlük, vicdan ve evrensel ahlak yasasının mümkün olup olmaması gibi ahlak felsefesinin temel soruları etrafında tartışılmaktadır. Devlet ise vergiyi hükümranlık gücüne dayanarak cebri ve karşılıksız olarak almaktadır. Mükellef de devletin bu tasarrufuna her zaman pasif kalmamakta, yasal veya yasa-dışı bazı tepkiler verebilmektedir. Nihayet, vergi ödeme konusunda vergi ahlakının içsel bir motivasyon olması, bu tepkilerin kaynağını teşkil etmektedir. Ahlak-vergi ilişkisinin, iktisadi ve mali motivlerimizi nasıl etkilediğinin bilinmesi, vergi idaresinin etkili ve modern bir vergi sistemi oluşturması ve yürütmesi açısından son derece önemlidir. Vergi ilişkisinin sadakat ve güven ortamında kurulması, devletin, vergi ahlakını etkileyen faktörleri gözeterek adaletli politikalar üretmesine bağlıdır. Bu politikalar ise aynı durumda olan mükellefler için aynı sonuçlar doğuran, gelir ve servet eşitsizliklerini azaltan, sübjektif vergi yükü sınırının hesaba alındığı etkin uygulamalarla mümkündür. Bu çalışmanın amacı, mükellefin vergiye gönüllü uyumunda, vergi ahlakını etkileyen faktörler başlığı altında topladığımız içsel motivlerin ne derece önemli olduğunu göstermek ve Amasya iline uygulayacağımız anket çalışması ile pratik sonuçların değerlendirilmesi olacaktır. Ayrıca Amasya iline uygulanan anketin bulguları ile konuyla ilgili daha önce yapılan ampirik çalışmaların genel ifadeleri kıyaslanmış, sonuçları itibariyle benzerlikleri ve farklılıklarının nedenleri ortaya konulmuş ve önerilerde bulunulmuştur.