Çok kriter tabanlı özgün stratejik tedarik metodolojileri

Tedarikçi seçimi tedarik zinciri içerisinde bulunan bir firmanın en önemli kararlarından biridir. Tam zamanında üretim felsefesinin yaygınlaşmasının bir sonucu olarak, günümüzde daha az fakat daha iyi tedarikçilerle uzun dönemli işbirliğine imkan veren stratejik tedarik kavramının önemi artmıştır. Stratejik tedarik kavramı yalnızca potansiyel stratejik tedarikçilerin seçimi ve değerlendirilmesi kararlarını içermez, bunun yanında, seçilen tedarikçilerle uzun dönemli stratejik ortaklık kurma, tedarikçi geliştirme programları ile mevcut tedarikçilerin performanslarını arttırma ve onlara devamlı geri bildirimde bulunma gibi kararlarla da ilgilenir. Bu tezde stratejik tedarik problemleri için iki yöntem önerilmektedir. İlk yöntem karar vericiye tedarikçilerini belirli kategorilere ayırma, tedarikçi kategorilerinin performansları arasındaki farkları tanımlama, tedarikçilerin performanslarını zaman içerisinde izleme ve gerekli geliştirme programlarına karar verme konularında yardımcı olmaktadır. Önerilen yöntem tedarikçi kategorilerinin belirlenmesinde ve tedarikçi sayısının azaltılmasında bir çok kriterli sınıflandırma (ÇKS) algoritması kullanılmasını önermektedir. Bu nedenle, bu çalışmada PROMSORT olarak adlandırılan yeni bir ÇKS yöntemi önerilmiştir. Ayrıca bu çalışmada, önerilen PROMSORT metodunun geliştirilmiş versiyonu olan, bir bulanık ÇKS yöntemi de sunulmuştur. İkinci olarak, bu çalışmada, stratejik tedarik problemleri için, karar vericilerin hedef değerlerindeki belirsizliğin tedarik sürecine dahil edilmesine imkan sağlayan bir bütünleşik çok kriterli karar verme yöntemi sunulmuştur. Bu yöntemde, hangi tedarikçiye hangi üründen ne kadar sipariş verilmesi gerektiğini bulmak için, interaktif bulanık amaç programlama modeli geliştirilmiştir. Önerilen yöntemlerin stratejik tedarikçi seçimi ve sipariş miktarı belirleme problemlerinde uygulanabilirliğini göstermek amacıyla sayısal stratejik tedarik problemleri sunulmuştur. Bu çalışmada sunulan sayısal örnekler, önerilen yöntemlerin firmalar için stratejik ortaklarını belirlemede, tedarikçileri ilişkilerini yönetmede ve siparişleri en uygun tedarikçilere atamada faydalı olacağını ortaya koymuştur.