Yer hareketi döndürülmesi dikkate alınarak verev karayolu köprülerinde oyulma ve depremin çoklu tehlike etkileri

Literatüre bakıldığında deprem etkime açısı olarak adlandırılan θ açısının 2 farklı yöntem kullanılarak dikkate alındığı anlaşılmaktadır. Bunlardan ilki köprü asal eksenlerinin sabit tutulup yer hareketi bileşenlerinin lineer dönüştürme denklemleri kullanılarak döndürülmesi (Yöntem-1), diğeri ise yer hareketi bileşenlerinin sabit tutulup köprü asal eksenlerinin döndürülmesi (Yöntem-2) yöntemidir. Çalışmada iki yöntemin karşılaştırılması ve yer hareketi bileşenleri etkime açısının verev köprülerin doğrusal olmayan analizlerine en etkin şekilde yansıtacak yöntemin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Deprem etkime açısının uygulanmasında kullanılacak yönteme karar verildikten sonra, çeşitli mühendislik talep parametreleri için en elverişsiz deprem etkime açısı belirlenmiştir. Sonraki aşamada ise, özellikle dere yatağına yapılan köprülerde zamanla suyun aşındırıcı etkisi nedeniyle altyapı elemanları etrafında meydana gelen oyulma durumunun köprü elemanlarının sismik taleplerine olan etkisi incelenmiştir. Köprü kazıkları etrafında meydana gelen oyulma, düzenli ve düzensiz oyulma olmak üzere iki farklı türde oluşabilmektedir. Kritik yer hareketi etkime açısını analizlere yansıtabilmek adına, yatay yer hareketi bileşenleri 0°'den 180°'ye kadar 15°'lik arttırımlarla döndürülmüştür. Doğrusal olmayan analiz sonuçlarına bakıldığında, oyulma durumunun köprülerin sismik taleplerini etkileyen önemli bir parametre olduğu görülmektedir. Ayrıca, her bir talep parametresi için spesifik bir kritik deprem etkime açısı bulunmamaktadır. Son olarak, Caltrans'ın kritik yer hareketi etkime açısınn belirlenmesi için önerdiği yöntemin geliştirilmesi için ilave öneriler getirilerek, köprü sismik taleplerinin gerçeğe daha yakın bir şekilde belirlenmesi sağlanmıştır. Anahtar Sözcükler: Deprem etkime açısı, Düzensiz oyulma durumu, Kalıcı yer değiştirme, Doğrusal olmayan analiz, Zemin-yapı etkileşimi.