Multipl Sklerozlu bireylerde Tai Chi'nin yürütücü işlevler üzerine etkileri, randomize kontrollü çalışma

Amaç: Multiple Skleroz (MS) bilişsel fonksiyonlar üzerinde olumsuz etkileri olduğu bilinen nörodejeneratif bir hastalıktır. Bu çalışmanın amacı, MS'li bireylerde Tai Chi egzersizlerinin yürütücü işlevler üzerindeki etkilerini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Genişletilmiş Engellilik Durum Ölçeği (EDSS) ≤ 3.5 olan toplam 45 MS tanılı birey dahil edildi. Katılımcılar randomize şekilde Tai Chi grubu (TCG n=23) ve kontrol grubu (KG n=22) olmak üzere iki gruba ayrıldı. Egzersizler 8 hafta boyunca haftada 2 gün olacak şekilde uygulandı. Tai Chi grubuna Yang stiline ait temel 10 hareketten 8'i yüz yüze uygulandı, kontrol grubuna ise Frenkel Koordinasyon Egzersizlerini içeren ev egzersizi verildi. Çalışma öncesinde ve sonrasında katılımcıların yürütücü işlevleri, yorgunluk düzeyleri ve depresyon düzeyleri sırasıyla MS için Uluslararası Bilişsel Değerlendirme Bataryası (BICAMS)'na ait testlerden Sembol Sayı Modaliteleri Testi Test (SDMT), Kaliforniya Sözel Öğrenme Testi İkinci Sürümü (CVLT-II) ve Kısa Viziospasyal Bellek Testi-Güncel (BMVT-R) testleri, Yorgunluk Etki Ölçeği (FIS) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDI) kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: Tedavi öncesi gruplar arası EDSS, SDMT, CVLT-II, BMVT-R, FIS ve BDI puanları arasında fark yoktu (p>0,05). Tedavi sonrası gruplar arasında CVLT-II, BMVT-R, FIS ve BDI puanlarında TCG lehine anlamlı fark bulundu (p<0,05). Egzersiz uygulamaları sonrasında TCG'de, SDMT testinde artış gözlenmesine rağmen istatistiksel olarak anlamlı değildi (p>0,05) ancak CVLT-II ve BVMT-R test puanlarında artış gözlendi (p<0,05). KG'de ise sadece CVLT-II testinde artış gözlenmekle birlikte TCG'nin etki büyüklüğü daha yüksekti (TCG EB=0,86; KG EB=0,59) (p<0,05). Ayrıca KG'de FIS ve BDI puanlarında iyileşme gözlenmezken (p>0,05), TCG'de anlamlı gelişmeler saptandı (p<0,05). Sonuç: Tai Chi, MS'li bireylerde yürütücü işlevler, yorgunluk ve depresyon üzerinde Frenkel Koordinasyon Egzersizlerini içeren ev programından daha etkilidir. Bu bulgular, MS'de tamamlayıcı egzersiz yaklaşımlarının bilişsel ve mental sağlık üzerindeki potansiyel katkılarını desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Multipl Skleroz; Tai Chi; Frenkel Koordinasyon Egzersizleri; Yürütücü İşlevler; Bilişsel Rehabilitasyon