Multiple skleroz tanılı hastalarda mrgörüntülemede korpus kallozumun volümetrikolarak değerlendirilmesi

Amaç: Çalışmadaki amacımız multiple skleroz hastalarında korpus kallozumun volümetrik olarak değerlendirme ve sonuçların fiziksel engelliliğe etkisini incelemektir. Materyal ve Metod: Çalışmamızda Adıyaman Üniversitesi Eğinim ve Araştırma Hastanesi Radyolojine kliniğinde manyetik rezonans görüntülemesi yapılan multiple skleroz tanılı hastaların elde olunan görüntüleri retrospektif olarak incelenmiştir. Hastaların elde olunan sagital 3D T1 ağrılıklı görüntüleri internet tabanlı MRICloud (https://mricloud.org/) uygulamasına yüklenerek volümetrik ölçümler elde olunmuştur. Korpus kallozum indeks ölçümü için ise aynı manyetik rezonans sekansının sagital planının orta düzeyinde ölçümler yapılmıştır. Hasta ve kontrol gruplarında elde olunan değerlerin ortalamalarının karşılaştırılmasında "Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)" testi kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmamıza 54 hasta katılmıştır ve kontrol grubu 61 kişiden oluşmaktadır. Hasta grubunun 13'ü (%24,1) erkek, 41'i (75,9) kadındı ve yaş ortalaması 33,37 idi. Kontrol grubu ise 22 (%36,1) erkek ve 39 (63,9) kadından oluşmaktadır ve grubun ortalama yaşı 33,34 idi. Hasta grubundaki 49 (%90,7) olgu RRMS, 1 (%1,9) olgu PPMS ve 4 (%7,9) olgu SPMS tanılıydı. Hasta grubunun ortalama EDSS skoru 1,7 olarak elde olundu. Korpus kallozum volümü (KKV), korpus kallozum indeksi (KKİ) ve total serebral hemisfer volümü (TSHV) parametrelerinde hasta ve kontrol grubu ile yapılan istatistiksel karşılaştırmada KKİ'de (p<0,001) daha güçlü olmak üzere anlamlı farklılık izlendi (p<0,05). Hasta grubunda kopus kallozumda ve serebral hemisferde atrofi olduğu görüldü. Hasta grubunda TSHV ile KKV arasında güçlü korelasyon izlendi. EDSS (Expanded Disability Status Scale (Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği)) artışı ile TSHV değerinin azaldığı elde olunmuştur ancak KKV ve KKİ ile EDSS skoru arasında istatistiksel anlamlılık izlenmedi (p>0,05). x Korpus kallozum segmentleri söz konusu olunca MS hastalarında spleniumda belirgin atrofi görülmüştür. Ancak bununla EDSS skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık izlenmedi. Hasta ve kontrol grubunda MS alt tiplerine göre yapılan KKV, KKİ ve TSHV değerlerinin analizinde istatistiksel anlamlılık izlenmedi (p>0,05). Sonuç: Çalışmamızda multiple sklerozlu hasta grubunda kontrol grubu ile yapılan karşılaştırmada korpus kallozumda atrofi görülmüştür. Bu atrofiyi değerlendirmede volümetrik analizler daha ön planda olsa da korpus kallozum indeksi hesaplama rutinde kullanılabilecek ölçümü kısmen daha kolay bir yöntemdir. Korpus kallozumun segmental olarak incelenmesinde ise spleniumda atrofi görülmüştür. Bu hastalardaki serebral hemisfer atrofisinin, korpus kallozum atrofisi ile korele olduğu görülmüştür. Düşük EDSS skoruna sahip homojenize hasta grubunda EDSS skoru ile korpus kallozum atrofisi arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmayabilir. İnternet tabanlı volüm hesaplama uygulamaları beyin yapılarını tutan hastalıklarda görülebilecek atrofiyi değerlendirmede kullanılabilecek güncel ve daha pratik yöntemlerdir. Anahtar kelimeler: Multiple skleroz, korpus kallozum, manyetik rezonans görüntüleme, volümetrik inceleme, atrofi, korpus kallozum indeksi, EDSS