Musavver Muhit mecmuası incelemesi fihrist ve metin

II. Mahmud, dünyanın gidişatını hiç görmeyen din alimlerinin belirgin etkisi altında kalıp ıslahatlara karşı bir sed oluşturan Yeniçeri Ocağı'nı 1826'da lağvettikten sonra yenilik hareketleri ivme kazandı ve bu hamlenin bir cüz'ü olarak 1831 'de devlet eliyle Takvim-i Vekayi' adlı ilk Türkçe gazetemiz yayınlandı. Devlet eliyle başlatılan bu yenilik girişimleri 3 Kasım 1839 tarihli fermanla hızlanırken, yeni padişah Abdülmecid, ilk özel gazete için İngiliz Herald Tribune gazetesinin İstanbul muhabiri Churchill'e imtiyaz ve mali destek verdi. Matbu'atımızm, ülkemizi yabancı gözüyle görüşünün temelleri de bu suretle atılmış oldu. İlk özel gazetelerimiz olan Tercüman-ı Ahval ve Tasvir-i Efkar da, Batıya yakın düşüncedeki aydınlarımızca çıkarıldılar. Bunu, Yeni Osmanlılar'ın sert neşriyatı takip etti. 1867'de devletin matbuata sınırlamalar getirmesi üzerine basınımızın bir kısmı, Paris, Londra, Cenevre gibi dış merkezlere taşındı ve genellikle Fazıl Mustafa Paşa tarafından desteklendi. I. Meşrutiyet'in ilanına kadar bu sert muhalefet sürdü. İlk Meşrutiyet'in kısa bir aradan sonra yerini II. Abdülhamid'in otoriter rejimine terk etmesiyle, iç basın, hemen tamamıyla sindirildi. Fakat bu baskılar muhalefetin yurt dışında mevzilenmesine sebep oldu, ayrıca ülke içinde son derece geniş bir muhalif aydın grubu oluştu. II. Meşrutiyet'in ilanından sonra rahat bir nefes alan matbuatımız, yüzlerce dergi ve gazeteyle, yeni dönemin çizgisini belirlemekte etkin rol oynamakta yarıştı. Musavver Muhit, II. Meşrutiyet'in akabinde neşredilen bu yüzlerce derginin en tesirlilerinden biri oldu. Bu incelemede, Musavver Muhit'in bütün sayılarının muhtelif fihristleri yapılarak, 1908'li yıllan, ulusal günlükler sayılabilecek matbuattan öğrenmek isteyecek edebiyat, tarih, sosyoloji, siyaset vd. sahaların araştırmacılarına zemin oluşturulması hedeflendi, metin kısmında, dergideki edebiyatla ilgili yazılar ağırlıklı olmak üzere, her konudaki yazıdan örneklere yer verildi