Müzikli hikayelerde foley sanatının kullanımına ilişkin sanatçı görüşleri

Müzikli hikayelerde foley sanatının kullanımını, foley sanatçılarının görüşleri doğrultusunda ortaya çıkarılması amacını taşıyan bu araştırmada, nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması yöntemi uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, İstanbul ilinde görev yapan 15 gönüllü foley sanatçısı oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri araştırmacı tarafından hazırlanmış ve uzman görüşleri alınarak geliştirilmiş kişisel bilgi formu ve 10 açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Görüşmeler yüz yüze, online (Google Meet) ve telefon görüşmesi yöntemleri ile gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler, araştırmanın güvenirliği, doğruluğu ve veri analizinin kolaylığı açısından kayıt altına alınmış ve daha sonra araştırmacı tarafından kayıtlar dinlenerek yazılı hale getirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler, nitel veri analizi tekniklerinden içerik analizi tekniği ile çözümlenerek tematik kodlamalar yapılmış ve elde edilen bulgular tablolaştırılarak yorumlanmıştır. Araştırmanın bulguları ışığında ve sanatçı görüşleri doğrultusunda ulaşılan sonuçlara göre foley sanatçıları tarafından foley sanatının çoğunlukla sinema, tiyatro ve radyo alanlarında kullanıldığı ve çeşitli kullanım alanlarının olduğu; hikaye (kurgu) anlatımında foley sesleri oluşturulurken kurgu ile sesin uyumunun, ses ve karakter eşleşmesinin, gerçek sese yakın bir duyuşun, materyal tercihi ve mikrofonlamanın dikkat edilen kriterler olarak ifade edildiği; hikaye (kurgu) anlatımını güçlendirmek amacıyla kullanılan ses efekti türünün akustik foley efektler olduğu; hikaye (kurgu) anlatımında kullanılan foley seslerinin çoğunlukla kurgu betimlemesini güçlendirme, kurgu evrenini betimleme, karakter ve mekan özellikleri hakkında bilgilendirme, kurgu evrenini tanımlama ve sesleri karakterize etme işlevlerinde kullanıldığı; hikaye (kurgu) anlatımında, foley sesleri oluştururken kullanılan farklı materyallerin işitsel yaratıcılık üzerinde etkili olduğu ve bu etkilerin daha çok ses-kurgu ilişkilendirme, ses araştırma, işitsel farkındalık, ses tanıma, ses ayırt etme, işitilen sesleri farklı ses efektleri ile ilişkilendirme ve ses karakterlerini analiz edebilme becerilerinin gelişimini sağladığı; hikaye (kurgu) anlatımında kullanılan işitsel imgelerin oluşumunda ve gelişiminde foley sanatının, ses - mekan tanımlama ve somutlaştırma işlevlerinin olduğu; hikaye (kurgu) anlatımında kullanılan foley seslerinin kurgudaki olay örgüsünün ifadesini kolaylaştırdığı, kurgu geçişlerini desteklediği, kurgudaki karakterleri betimlediği, kurguyu tekdüzelikten kurtardığı ve kurgunun iyileştirilmesinde etkili olduğu; hikaye (kurgu) anlatımında kullanılan foley ses efekti materyallerinin seçiminde birçok özelliğin rol oynadığı çoğunlukla tekrar kullanılabilirlik, amaca hizmet etme ve işlevsellik özelliklerine göre tercih edildiği ortaya çıkmıştır. Foley sanatçıları tarafından ifade edilen foley seslerinin kullanımındaki sorunların başında stüdyo sınırlılığı ve zaman kaynaklı sorunlar gelmektedir. Foley sanatçılarının müzikli hikayelerde foley sanatının daha etkili ve verimli kullanılmasına ilişkin önerilerinde; müzikli ve foley içerikli hikayelerin çeşitlenebilecek formatlarda ve etkileşimli bir ortamda yapılması, çocukların nesnelere dokunarak ve birebir deneyimler kazandığı çalışmalarla çeşitlendirilerek ses-nesne ilişkisini daha rahat kurabilecekleri atölye çalışmalarının yapılması, foley sanatının çocukların karşılaşabilecekleri uygulamalarda ve platformlarda kullanımının yaygınlaştırılması, foley sanatının ve işitsel ögelerin eğitim-öğretim materyallerine dahil edilmesi ve foley sanatının disiplinlerarası kullanımının yaygınlaştırılması gerekliliğini savunmuşlardır.