Nakit dışı ödeme usulleri çerçevesinde para borcunun banka havalesi yoluyla ödenmesi

Bu çalışmada, kaydi paranın banka havalesi yoluyla aktarılmasının alacaklı ile borçlu arasındaki ilişki üzerindeki etkileri ve bu ödeme işleminden doğan başlıca riskler ele alınmıştır. Konu üç ana bölümde incelenmektedir: Birinci bölüm, banka havalesi yoluyla yapılan ödemenin gerçekleşebilmesi için gerekli olan hukuki temellerin açıklanmasına ayrılmıştır. Bu kapsamda öncelikle, para borcu, nakit dışı ödeme ve banka havalesi kavramlarına değinilmiş, daha sonra havale tutarının borçludan alacaklıya aktarılmasına olanak sağlayan hukuki kurgu ortaya konulmuştur. İkinci bölümde ise, banka havalesi yoluyla yapılan ödemenin, borçlu ile alacaklı arasındaki bedel ilişkisinde ifa etkisi doğurması bakımından bir araya gelmesi gereken koşullar incelenmiştir. Bu kapsamda öncelikle, banka havalesi yoluyla aktarılan kaydi paranın, borcun konusuna uygun olup olmadığı, banka havalesi yoluyla yapılan ödemenin borçlanılan edime yer ve zaman bakımından uygunluğu ve borca kişi unsuru bakımından uygunluk başlığı altında, banka havalesinin ifa etkisi doğurması için, ödemenin kim tarafından ve kime yapılması gerektiği ortaya konulmuştur. Çalışmamızın üçüncü bölümü, havale tutarının alacaklıya aktarılmasının bir önceki bölümde belirlenen koşullara uygun şekilde gerçekleşmemesinin sonuçlarına ayrılmıştır. Bu kapsamda ödemenin borca uygun olamamasından doğan sonuçlar, esasen ödemenin zamanında gerçekleşmemesi ve ödemenin hiç gerçekleşmemesi şeklinde iki alt başlık altında incelenmektedir. Ödemenin zamanında gerçekleşmemesinin sonuçları başlığı altında, borçlunun gecikmeden doğan zarardan sorumluluğu ele alındıktan sonra, gecikme riskinin borçlu ve banka(lar) arasındaki ilişkide kim tarafından üstlenileceğine yer verilmiştir. Ödemenin hiç gerçekleşmemesi başlığı altında ise, havale tutarının kaybı riskinin bedel ve karşılık ilişkilerindeki dağılımı incelenmektedir. Bu kapsamda bedel ilişkisinde, edim hasarının alacaklıya geçişi ve para borçlusunun hangi durumda para borcundan kurtulmuş sayılacağı belirlenmeye çalışılmıştır