Madencilik endüstrisinde dijital dönüşümün yönetilmesi: Sürdürülebilir madencilik uygulamalarında yıkıcı teknolojilerin benimsemesine ilişkin engeller ve fırsatların analizi

Madencilik endüstrisi (ME), altyapı gelişimi, enerji dönüşümü ve ileri üretim için vazgeçilmez olan kritik hammaddelerin sağlanmasını temellendiren, küresel ekonomik mimarinin kurucu bir sütununu oluşturmaktadır. Stratejik önemine rağmen, sektör kökleşmiş verimsizlikler, güvenlik riskleri, düzenleyici katılıklar ve artan çevresel zorunluluklarla yük altındadır. Bu bağlamda, yapay zekâ ve otomasyondan Nesnelerin İnterneti (IoT) mimarilerine ve veri analitiğine kadar uzanan dijital teknolojilerin yaygınlaşması, eşi benzeri görülmemiş bir operasyonel dönüşüm vadetmektedir. Ancak bu tür teknolojilerin benimsenmesi, sıklıkla birbirinden bağımsız ya da doğrusal olmayan değil, derinlemesine sistemik ve karşılıklı olarak pekişen çok boyutlu engeller dizisi tarafından sekteye uğratılmaktadır. Bu tez, ME'de dijital dönüşümün önündeki başlıca engelleri sistematik olarak tanımlamak, doğrulamak ve nedensel olarak haritalandırmak için titiz, çok yöntemli bir araştırma yürütmektedir. PRISMA rehberliğinde yürütülen sistematik literatür taraması, bibliyometrik analiz ve klasik DEMATEL metodolojisinin entegre edildiği ardışık bir çerçeve kullanılarak, araştırma on altı kritik engeli damıtarak tanımlamakta ve uzman görüşlerine dayalı etki matrisleri aracılığıyla bunların karşılıklı bağımlılıklarını açıklığa kavuşturmaktadır. Ampirik bulgular, Yüksek Başlangıç Yatırımı, Üst Yönetim Taahhüdü Eksikliği ve Etkisiz Düzenleyici Çerçeveler gibi üst düzey nedensel unsurların; Değişime Direnç, İş Gücü Yetenek Açıkları ve Siber Güvenlik Açıkları gibi aşağı akıştaki kısıtlamaları tetiklediği hiyerarşik bir yapı ortaya koymaktadır. Öncelik düzeyi (D+R) ve net nedensellik (D−R) teşhisleri yoluyla, çalışma dönüşüm ekosistemi içerisinde müdahale noktalarının önceliklendirilmesini sağlayan bir karar destek mimarisi sunmaktadır. Bu tez böylelikle, hem akademik hem de uygulayıcı kesimler için metodolojik açıdan sağlam ve pratik olarak uygulanabilir bir çerçeve sunmakta; ME'de sistemik, aşamalı ve sürdürülebilir dijital geçişi kolaylaştırmaya yönelik paydaşlara özel stratejik çıkarımlar sağlamaktadır.