Necil Kazım Akses'in solo viyola için bestelediği "Acıklı ezgi" eserinin teknik ve müzikal açıdan incelenmesi

Bu araştırma; Türk müziği için yenilikçi bir yaklaşım geliştiren ve üretkenliği ile Türk müziği tarihinin en önemli figürlerinden biri olan Necil Kâzım Akses'in bestelediği Acıklı Ezgi adlı eserinin teknik ve müzikal açıdan incelenmesi, eğitim müziği programlarında yer verilmesi ve eserin detaylı bir incelemesinin yapılarak literatüre katkı sağlaması amacını taşır. Akses, viyola enstrümanı için üç eser yazar. Bunlar arasında en ünlüsü Viyola Konçertosu'dur (1977). Sonraki yıllarda solo viyola için Capriccio (1978) ve en az bilinen eseri olan Acıklı Ezgi'yi (1984) besteler. Aynı zamanda bu çalışmanın da konusu olan Acıklı Ezgi adlı eseri daha çok dramatik halk melodilerinden oluşan ağıt tadında bir eser olma niteliğini gösterir. Eserle ilgili yapılan araştırmalar doğrultusunda öncelikle form bakımından incelenir ve "A- B- A" lied formunda yazıldığı görülür. Acıklı Ezgi'nin eser içinde kullanılış biçiminin ise "A- B1- B2- A Varyasyon" şeklinde olduğu anlaşılır. Eserin cümle yapılarına bakıldığında ise 42 cümle ve 303 vuruştan oluştuğu sonucuna varılır. Eserin dizi analizi sonuçlarına göre eserin alışılmışın dışında tonal bir yapısının olduğu, kendine özgü ton dizilerine sahip bir karakteri olduğu sonucuna varılır. Yapıtlarında Türk müziğini modernleştiren Akses, aynı zamanda bu müziğinin özünü korumayı da amaçlamıştır. Türk müziğinin ve Türk kültürünün dünya çapında tanınmasını ve takdir edilmesini sağlamak için çalışmalarına hayatı boyunca devam eden Akses'in Acıklı Ezgi adlı eseri incelendiğinde, 15 ayrı dizi olduğu görülmüş, bu dizilerde dikkat çeken Divan müziği unsurlarının hissedildiği fakat tam manası ile kullanılmadığı anlaşılmıştır. Divan müziği unsurlarının komaları ile yazılmadığı için günümüzde kullanılan "Just Intonation" entonasyon sistemine göre çalınmasına yönelik tavsiyelerde bulunulmuş, eserde kullanılan sağ ve sol el tekniklerine değinilmiştir. Bulgular kısmının en sonunu oluşturan müzikal yoruma yönelik açıklamalarda ise eserin seslendirilmesi aşamasında tavsiyelerde bulunulmuştur. Bu çalışma, Necil Kâzım Akses'in viyola için bestelediği Acıklı Ezgi eseri ile ilgili yapılmış ilk yazılı kaynak olma özelliğini taşıması yanı sıra eseri seslendirmek isteyen sanatçılar için başvurulacak bir kaynak olması hedefi ile yazılmıştır.