Nedîm Dîvânı'nda saraylar ve sarayın mimarî unsurları

18. yüzyıl Lâle Devri Osmanlı için değişimin yaşandığı devirdir. Bu dönemde pek çok alanda yeniliğe gidilmiştir. Özellikle çokça saray, köşk ve yalı inşa edilmiştir. İnşa edilen saraylar olduğu gibi kalmamış, buralarda devamlı eğlence hali hasıl olmuştur. Bu yenilikler edebiyatta da kendisini göstermiştir. Yeniliklerin gerçekçi ve canlı tezahür ettiği şairlerden en önemlisi de Nedîm'dir. İstanbul'u çok sevmesiyle de bilinen Nedîm, Lâle Devri'nin bu canlılığı içinde köşk, saray ve kuytu köşeyi ayrıntılarıyla şiirinde anlatmıştır. Çalışmada Nedîm Dîvânı'nda yer alan saraylar tespit edilmiş ve sarayın mimarî unsurları incelenmiştir. Temel amaç 18. yüzyıl şairi Nedîm'in şiirinde saray ve saray mimarîsinin ele alınışını tespit etmek ve Nedîm'in şiirinde saray mimarîsine dair toplu bir çalışma oraya koymaktır. Nedîm Dîvânı taranmış olup sarayın mimarî unsurlarının tespitinin ardından ilgili kaynaklar yardımıyla Nedîm'in yansıttığı çerçevede saray mimarîsi açıklanmaya çalışılmıştır. Her şair gibi Nedîm de mensup olduğu devrin yaşantısını şiirine aksettirmiştir. Bilhassa Nedîm bunu gerçekçi ve canlı bir biçimde yapmaktadır. Sarayı ele alışı yalnızca sarayın fizikî tasvirini çıkarmakla kalmamış, sarayın tarihine dair de bilgiler vermiştir. Beyitler açıklanırken özellikle tarih düşülen kıtalarda bu bilgilere değinilmiştir. Çalışmada evvela Nedîm'in hayatı ve eserlerine değinilmiştir. Ardından 'Saraylar' başlığı altında tespit edilen yirmi saray açıklanmıştır. 'Saray Mimarîsinin Temel Yapıları' üst başlığı altında tespit edilen maddeler beyitlerle açıklanmaya çalışılmıştır. Son başlık olan 'Sarayın Diğer Mimarî Yapıları' başlığı altında beyitlerle madde açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışma neticesinde Nedîm'in yaşadığı devirle iç içe olduğu, saray mimarîsini şiirinde gerçekçi biçimde, ayrıntılarıyla işlediği ve Lâle Devri'ni tüm canlılığıyla şiirine yansıttığı tespit edilmiştir.