Neo-klasik iktisattan evrimci iktisada yenilik politikalarındaki dönüşüm ve Türkiye'deki gelişimi

Günümüzde bir ülkenin sürdürülebilir ekonomik büyümesinin ve refah düzeyinin temel belirleyicisi yenilik yapabilme becerisidir. İktisatçılar, verimlilik artışına dayalı ekonomik büyüme sürecinde teknolojik yeniliklerin oynadığı rolü ortaya koymuşlardır. Böylece, ülkelerin yenilik yaratma yeteneğini artırmaya yönelik politikalar büyük önem kazanmıştır. Bunun sonucunda, yenilik politikalarının analizi ve etkin tasarımına yönelik araştırmalar literatürde yaygın hale gelmiştir. Bu araştırma kapsamında, Türkiye'de uygulanan yenilik politikaları neo-klasik ve evrimci yaklaşımların oluşturduğu teorik çerçeveden yararlanılarak analiz edilmiştir. Bu bağlamda, Beş Yıllık Kalkınma Planları ile Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu toplantılarına ilişkin politika belgeleri incelenmiştir. Öncelikle 1963-2028 dönemine ait on iki adet Beş Yıllık Kalkınma Planında Türkiye'nin teknoloji ve yenilik politikası yönelimine ilişkin tespitler yapılmıştır. Daha sonra, yine aynı amaçla, 1989-2016 yılları arasındaki yirmi dokuz adet Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu toplantı kararı gözden geçirilmiştir. Bu analizler sonucunda, Türkiye'de yenilik politikalarının genel anlamda neo-klasik yaklaşıma dayalı olarak tasarlandığı belirlenmiştir. Evrimci yaklaşımının yenilik politikalarına ilişkin ileri sürdüğü görüşler ise, politika belgelerinde oldukça sınırlı bir biçimde yer almıştır. Türkiye'nin günümüzde yenilik kapasitesini yeterince geliştiremediği göz önüne alındığında, önümüzdeki dönem politika tasarımlarında neo-klasik yaklaşımdan ziyade evrimci prensiplere göre hareket edilmesi gerektiği açıkça ortaya çıkmaktadır. Bu çerçevede, gelecekte ulusal yenilik sisteminin etkinleştirilmesi, politika karmaları ve misyon odaklı politikalar Türkiye'nin yenilik kapasitesini geliştirmesi açısından önem taşımaktadır. Daha da önemlisi, belirli teknoloji alanlarında yaratılan kamu girişimleri bu sürecin önemli tamamlayıcı unsurları olacaklardır.