Nesiller boyu oral nikotin alımının spasyal öğrenmeye etkileri

Sigara kullanımı insan sağlığı açısından zararlı sonuçları olan bir bağımlılıktır. Sigara dumanındaki temel bağımlılık yapıcı madde nikotindir. Nikotin bağımlılığına duyarlılıkta bireysel farklılıklar bulunmaktadır. Nikotinin bağımlılık yapma mekanizmalarının anlaşılması, yeni tedavi stratejilerinin geliştirilmesi için büyük önem taşımaktadır. İnsanlarda olduğu gibi hayvanlarda da bağımlılık genetik yatkınlıkla çok ilişkilidir ve ciddi bireysel farklılıklar göstermektedir. Bu özellikten yararlanarak nikotine duyarlı ve dirençli soylar geliştirmek üzere seçici tohumlama yöntemi geliştirilmiştir. Oral yolla serbest erişimli nikotine maruz bırakılan sıçanlar tükettikleri nikotinin miktarına göre az içenler ve çok içenler olarak ayrılmış (kararsızlar çalışma dışında bırakılmıştır) ve kendi aralarında çiftleştirilmişlerdir. Nikotin tercihinin az ve çok olduğu 10 nesile ulaşılmıştır. Bu tezde 10 nesile ulaşılan nikotin tercih eden ya da etmeyen sıçan soylarında nikotin vermeksizin naive sıçanda lokomotor aktivite, spasyal öğrenme ve bağımlılık yanıtını araştıran şartlı yer tercihi deneylerinde davranışsal bir fark olup olmadığı araştırılmıştır. Üç ayını dolduran yavrular spontan lokomotor aktivite deneylerine alınmıştır. Aktivite ölçme kafesleriyle tanıştırılan sıçanlar iki gün üst üste otuzar dakikalık seanslarda aktivite ölçümleri yapılmıştır. Bir hafta dinlendirilen sıçanlara daha sonra su tankında yer öğrenme deneyleri uygulanmıştır. Bir hafta dinlendirilen sıçanlar şartlı yer tercihi deneylerine alınmışlardır. Bazal spontan lokomotor aktivite ölçümlerinde ailesi nikotin alan sıçan gruplarının tümünün kontrollerden daha hareketli olduğu, görülmüştür. Su tankı yer öğrenme deneylerinde hem cinsiyetin hem nikotin kullanımın yer öğrenme performansını etkilediği görülmüştür. Fakat strateji tercihlerinde bir değişim saptanmamıştır. Şartlı yer tercihi deneylerinde de nikotine duyarlı soylarda (çok tüketen) şartlı yanıtta artma bulunurken nikotine dirençli (az tüketen) soylarda ise aversif bir yanıta neden olduğu görülmüştür. Sıçanlar nikotin alımlarına göre istatistiğe alındığında kafes geçişlerinde ve tekrarlayan hareketlerde istatistiksel anlamlı farklılaşma görülmüştür. Tüm hayvanlarımız ilerleyen günlerde platformu daha kısa sürede bulmuşlar yani su tankından kurtulmak için görünür platforma yüzmeleri gerektiğini öğrenmişlerdir. Platformun suyun altında gizli olarak bulunduğu 4-8-12. günlerin verilerine benzer istatistik uygulandığında yine günlerin istatistiksel anlamlı olduğu, yani deney hayvanları gizli platformun yerini spasyal olarak bulmayı öğrenmiştir. Tüm hayvanlarımız ilerleyen günlerle platformu daha kısa mesafe yüzerek bulmuşlar yani su tankından kurtulmak için görünür platforma yüzmeleri gerektiğini öğrenmişlerdir. Deney hayvanları platformun yerini öğrendikçe daha hızlı yüzmüşlerdir. Ayrıca su tankına alıştıkları ve stresleri azaldığı için daha az donma davranışı göstermeleri de bu anlamlılığın ortaya çıkmasına yardımcı olmuştur. Çalışmamızda kullanılan CPP düzeneğinden elde edilen sonuçlar, tütün kullanımı ve nikotin bağımlılığında görülen bireysel farklılıkları yansıtmaktadır. Yapılan istatistiksel değerlendirme, kontrol grubunun yanı sıra nikotin tercih eden ve nikotin tercih etmeyen olarak isimlendirilen ve nikotinin ödül ve pekiştirme özelliklerinden farklı yönde etkilenen iki grubun var olduğunu kanıtlamaktadır. Sonuç olarak nesiller boyunca verilen nikotinin, kendileri hiç nikotin ile karşılaşmayan yavruların spontan lokomotor aktivitelerini artırdığı, özellikle dişilerde öğrenmeyi ve hafızayı bozduğu ve nikotini fazla tercih eden soyların da nikotin bağımlılığına olan yatkınlığında artış olduğu belirlenmiştir.