Nesı̇ller arası aktarımda kadınlık ve annelı̇k inşaları

Bu çalışma temel olarak annelik ve kadınlığın ilişkisini içerecek şekilde kentli kadınlarda kadın kimliğinin nasıl inşa edildiğini nesiller arası bir düzlemde görmeyi amaçlamaktadır. Mevcut araştırmalar, anneliğin kadın kimliğinin bir parçası olarak görüldüğünü ve kadın kimliğinin ilişkisel biçimde kurgulanan annelik temelinde inşa edildiğini ortaya koymaktadır. Ancak gerek dünyada gerek Türkiye'de modernleşme süreci ve ekonomik gerekliliklerin kadınları kamusal alana ve çalışma hayatına davet etmesi ve doğum kontrolünün yaygınlaşmasıyla beraber anneliğin, kadın kimliği üzerinde kapsadığı yerin azaldığına dair araştırmalar da mevcuttur. Dolayısıyla, bu tezde kadın kimliği annelik ile ilişkisi bağlamında ele alınmış ve bireylerin bir toplumsal cinsiyet kimliği olarak kadınlığı nasıl inşa ettiği nesiller arası bir düzlemde çalışılmıştır. Bu çalışma dahilinde, toplumsal cinsiyet kimliğinin inşasında önemli yeri olan aile dinamiklerinin de analize dahil edilebilmesi için kadınlık inşası aynı ailedeki kadınları da içerek şekilde ele alınmıştır. Böylelikle hem farklı yaşlardan kadınların kadınlık inşaları incelenmiş, bu inşaların annelikle olan ilişkisi irdelenmiş hem de kadınlık inşasının nesiller arası aktarımdaki tezahürü ortaya konulmuştur. Yarı-yapılandırılmış görüşmelerle yürütülen çalışmaya 7 aileden 18 kadın katılmıştır. Kadınlarla birebir görüşmelerle toplanan veriler gömülü teori yöntemi ile analiz edilmiş ve bu analiz sonucunda kadınlık inşası sürecine dair bir model oluşturulmuştur. Oluşturulan modelde Sınırlandırma (Ekosistem) sürecinde kadınlığa dair kurallar ve sınırlar gözlemlenir, Anlamlandırma sürecinde kişi Ekosistem içinde bir kadın olarak yerini kavrar, Pazarlık sürecinde ise gerçekleştirdiği cinsiyet icrası ile dönüştürücü ve sürdürücü bir kimlik inşası ortaya koyarak mevcut ekosistemin sürdürülmesi veya dönüştürülmesi yönünde bir adım atar. Bu modelin ortaya koyduğu önemli noktalardan biri kadınlığın denge üzerine inşa edildiğine dair çıkarımdır. Bununla birlikte dişi bedenin kimlik inşası sürecine etki ediyor olduğu ve kimlik inşası sürecinde yaşanan dönüştürücü veya sürdürücü inşanın kişinin sadece kendisi ve gelecek nesillerin ekosistemine etki etmekle kalmayıp üst nesiller için de bir dönüşüm imkanı yaratıyor olduğu bulgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Kadınlık, annelik, gömülü teori, toplumsal cinsiyet kimliği, nesiller arası aktarım