Investigation of potyvirus and phytoplasma diseases on common bean (Phaseolus vulgaris L.) grown in Niğde province

Altmış potyvirus pozitif fasulye bitkisi, RT-PCR için seçilmiştir. 54 örneğin Bean common mosaic virus (BCMV) ile enfekteli olduğu tespit edilirken, bir örneğin Bean yellow mosaic virus (BYMV) ile enfekteli olduğu belirlenmiştir. Sekans dizisi elde edilen izolat 186, NCBI'de depolanan ve Almanya'da bezelyeden elde edilen bir BYMV izolatı ile %89 benzerlik göstermiştir. Bu çalışmada, on fasulye çeşidi şiddetli virulanslık özelliği gösteren BCMV izolatı ile inokule edilmiş ve inokulasyondan sonra çeşitlerin oluşturduğu simptom belirtileri gözlemlenmiştir. Fenotipik değerlendirmeler ve ELISA sonuçlarına göre, iki çeşit BCMV'ye hassas bulunurken, sekiz çeşit dayanıklı bulunmuştur. Ayrıca 22 fasulye çeşidinde dayanıklılık genlerini araştırmak amacıyla SCAR (SW-13, SBD-5 ve ROC11) ve CAPS (eIFE4) markörleri kullanılmıştır. Sonuçlar, 11 çeşidin SW-13 markörü ile dominant I genine özgü ürün verdiğini, 13 çeşidin ise SBD-5 markörü ile resesif bc-12 genine özgü ürün oluşturduğunu göstermiştir. Diğer yandan, bu çalışmada kullanılan fasulye çeşitlerinde resesif bc-3 geni ROC11 ile elde edilirken eIFE4 markörü ile bulunamamıştır. Ayrıca, simptomatik 56 fasulye bitkisi, fitoplazma teşhisi için test edilmiş fakat herhangi bir fitoplazma bulgusuna rastlanamamıştır. Bildiğimiz kadarıyla bu çalışma, Türkiye'de fitoplazma hastalıklarının moleküler tanımlanmasına yönelik yapılan ilk çalışmadır. Anahtar Kelimeler: Potyvirus, fasulye, viruse dayaniklilik, moleküler markör, fitoplazma teşhisi