Nitelikli göçmenlerin Türkiye'ye yerleşme ve yeniden göç etme motivasyonlarının belirlenmesi

Araştırma, 21. yüzyılda küreselleşme ve bölgesel krizlerle birlikte görünürlüğü artan nitelikli göç olgusunu ele almaktadır. Literatürde göç çalışmaları genellikle düzensiz iş gücü ve kayıt dışı istihdam üzerine yoğunlaşmaktadır. Zorunlu göç koşulları altında hareket eden eğitimli nüfusun deneyimlerini ele alan çalışmalar ise oldukça kısıtlıdır. Araştırmanın temel amacı, Malatya ilinde yaşayan nitelikli göçmenlerin yerleşme ya da yeniden göç etme kararlarını incelemektir. Bu kapsamda katılımcıların toplumsal uyum süreçleri, karşılaştıkları yapısal engeller ve yeniden göç motivasyonları detaylıca ele alınmaktadır. Doğu Anadolu Bölgesinin sosyo-ekonomik açıdan gelişmiş kentlerinden biri olan Malatya, İnönü Üniversitesi ve Turgut Özal Üniversitesi ile nitelikli göçmenler için bölgesel bir çekim merkezidir. Bu kurumsal yapılar bünyesindeki eğitimli nüfus, stratejik bir insan sermayesi olarak nitelikli göçmen profilinin yerel bir bağlamda incelenmesi adına uygun bir saha sunmaktadır. Araştırmanın teorik çerçevesini, Yapısal-Kurumsal Göç, Dünya Sistemler, Neoklasik Göç, İlişkiler Ağı ve İtici-Çekici Faktörler teorileri oluşturmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desenin benimsendiği çalışmada, Malatya'da yerleşik olan 26 nitelikli göçmen katılımcı çalışma grubuna dahil edilmiştir. Veriler, yarı yapılandırılmış mülakat formu aracılığıyla gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelerle toplanmıştır. Elde edilen veriler tematik analiz tekniğiyle kavramsallaştırılarak ilgili göç kuramları ekseninde tahlil edilmiştir. Bu tez kapsamında, nitelikli göçmenlerin uyum süreçlerindeki yapısal ve kurumsal sınırlılıklar ayrıntılı bir biçimde ortaya konmuştur. Araştırmanın en önemli bulgusu yüksek nitelikli göçmenlerin doktor, mühendis, vb. mesleklere sahip olsalar bile toplumda sadece 'göçmen' olarak görülmeleridir. Bu durum göçmenlerin mesleklerini yapmalarını engelleyerek ciddi bir statü kaybına yol açmaktadır. Diğer taraftan, Türkiye'deki ekonomik zorluklar ve yasal belirsizlikler nedeniyle akıllarında hep Batı ülkelerine gitme fikri olsa da sıfırdan başlama korkusu ve yaşanan göç yorgunluğu bu bireyleri gitmekle kalmak arasında bir arafta bırakmaktadır. Araştırma, elde edilen sonuçlar doğrultusunda eğitimli insan kaynağının ülkede tutulabilmesi adına kurumsal ve ekonomik politika önerileri sunarak tamamlanmaktadır.