Noninvaziv mekanik solunum desteği alan hastalarda yüz bölgesindeki basınç yarası prevelansı ve oluşumunu etkileyen faktörlerin incelenmesi

İnvaziv olmayan mekanik ventilasyon (NIMV); birçok akut ve kronik solunum yetmezliği durumlarında yaygın olarak kullanılan standart bir tedavi haline gelmiştir. NIMV uygulaması başta yoğun bakım üniteleri olmak üzere geniş kullanım alanına sahiptir. NIMV tedavisi sırasında kullanılan maskeye bağlı gelişen yüz basınç yaralanmaları ise tedavi başarısını engelleyen en önemli etkenlerinden biridir ve %7.0 ile %100.0 oranında görülme sıklığına sahiptir. Bu çalışma, Zonguldak ili Çaycuma ilçesindeki devlet hastanesinin dahili yoğun bakım ünitesinde noninvaziv mekanik solunum desteği alan hastalarda yüz bölgesindeki basınç yarası sıklığını ve oluşumunu etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla longitudinal tipte tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın gerçekleştirilebilmesi için Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan etik izin, kurumdan yazılı izin, hasta veya yakınlarından aydınlatılmış onam alınmıştır. Araştırma 01 Şubat 2018 – 01 Şubat 2019 tarihleri arasında 33 hasta ile yapılmıştır. Araştırma verileri; hastanın bireysel özelliklerini, klinik bulgularını ve arteriyel kan gazı değerlerini içeren veri toplama formu, hastanın bilinç durumunu değerlendirmek için "Glasgow Koma Skoru'', hastalık ciddiyetini belirlemek için "Basitleştirilmiş Akut Fizyoloji Skoru'', hasta-maske uyumu değerlendirme formu, yüz bölgesi deri değerlendirme formu ve hemşirelik bakımı uygulama stratejileri formu aracılığı ile elde edilmiştir. Araştırmaya dahil olma kriterlerini taşıyan hastalar NIMV tedavisi başlangıcından itibaren ilk 24 saat değerlendirilmiş ve veriler tedavinin 2, 6, 12 ve 24. saatlerinde kayıt altına alınmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel metodlar, Mann-Whitney U testi, Friedman Testi, Bonferroni düzeltmeli Wilcoxon signed-ranks testi, Fisher's exact testi ve Fisher-Freeman-Halton exact testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonucunda hastaların %81.8'inde yüz bölgesinde basınç yarası oluşumu tespit edilirken, %75.8'i evre I ve %6.1'i evre II olarak saptanmıştır. Kurumda tek bir maske çeşidi olmasından dolayı NIMV tedavisi süresince hastalarda oro-nazal maske kullanılmıştır. Tedavinin başlangıcı itibari ile ilk iki saatte yalnızca iki hastanın tedavisine ara verilmiştir. Evre II yüz bölgesi basınç yarası oluşan iki hastaya ise ince gazlı bez ile örtme işlemi uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesi sonucunda; yüz bölgesinde basınç yarası gelişen hastaların yaş ortalaması 73.37±13.43 (35-93) yıl olarak belirlenirken, kronik hastalığa sahip olan (X2=4.991, p=0.058) ve obez hastalarda (%86.7) yüz bölgesi basınç yarası gelişimi dikkat çekici düzeyde yüksek saptanmıştır. Sonuç olarak; NIMV tedavisi uygulanan hastalarda yüz bölgesi basınç yarası oluşumu ile ilişkili faktörleri belirlemek için daha büyük örneklemle, farklı tipte maskelerle, 24 saatten daha uzun süreli NIMV tedavisi alan hastalarla ve uzunlamasına çalışmaların yapılmasını önermekteyiz. Anahtar Kelimeler: NIMV, yüz bölgesi basınç yarası görülme sıklığı, hemşirelik bakımı uygulama stratejileri.