Normal alanin aminotransferaz düzeyli nonalkolik yağlı karaciğer hastalığında insülin direnci ve metabolik sendrom

ÖZETKronik transaminaz yüksekliğ ile giden non-alkolik steatohepatit' lilerleiş(NASH) yapı sı rlı daki çalılan nı sayı malar sonucunda non-alkolik yağ karaciğlı erğıhastalı (NAYKH) bugün için metabolik sendromun (MS) bir parçasıolarakkabul edilmektedir. Ancak normal alanin aminotransferaz (ALT) düzeyliNAYKH genellikle daha ımlılı olarak kabul edildiklerinden, bu grubun MS'yeyatkı ğnı olup olmadıı ğıaraşrı şnlı n tılmamı r. Oysa transaminaz düzeyleri normaltıolanları bir kı nı da histopatolojik incelemede NASH'li olabildiğ birn smı n iş ıçalı ile gösterilmekle birlikte, ağ histopatolojik bulgularla seyredebilenma rğınormal ALT düzeyli NAYKH'nin MS'ye yatkı k oluşnlı turup oluşturmadıbilinmemektedir.şÇalımamın amacıtoplum prevelansızı ; yüksek olan normal ALT düzeyliNAYKH'deki insülin direncini ve MS kriterini araşrmaktıtı r.şÇalımaya ultrasonografi (US) ile hepatosteatozu saptanan ve ALTşdüzeyleri normal olan random 50 kiş çalı grubu ile yine normal ALTilik madüzeyi olmakla birlikte US ile hepatosteatozu saptanmayan random 50 kişilikkontrol grubu alınmasıplanlandı Katımcı n tümünde, ilaç ve alkol. lı larığıiçin aile hikayesikullanı , cerrahi giriş anamnezi, karaciğ hastalımları im ersorgulandı karaciğ fonksiyon testleri ile viral hepatiti göstergeleri görüldü.ve erHepatosteatozu olan 3, hepatosteatozu olmayan 1 kiş transaminaz yüksekliğide işma ş rakı .ı şsaptanmasınedeniyle çalı dı bı ldıÇalımaya devam edilen 50 kişikşçalı ve 50 kiş kontrol grubundaki tüm bireylerin; beden kitle indeksima ilik(BKİ bel-kalça oranı), (BKO) ve tansiyon arteriyelleri ölçüldü. Bilinen diyabetiolmayanlara oral glukoz tolerans testi (OGTT) yapılarak, bireyin glukoz toleransdüzeyi görüldü. Açlı kan şk ekeri ve açlı insüline göre HOMA-IR değk erihesaplandıLipid profiline (trigliserid, HDL) bakı . Her bir katımcı n 24. ldı lı nış.ısaatlik idrar örneğinden mikroalbüminüri çalıldıHepatostetozu olanlar Grade I,II ve III olarak kendi arası gruplandında . Her bir grup dünya sağk örgütü (DSÖ)lıve Ulusal Kolestrol Eğ Programı kin Tedavi Paneli III' e (UKEP-ETPIII)itim -Eriş37göre MS tanıkriterleri açından değsı erlendirildi. Her bir kritere göre saptanan MSı rı .sı kontrol grubuna göre karş tıldıkları laşş ğıÇalı grubunun yaşortalamalarıma 49.2±8.9 yı olup (24-65 yıaralı ),l l29'u (%58) kadı ve 21'i (%42) erkek idi. Kontrol grubunun yaşortalamalarınğı47.6±11.6 yıl olup (17-73 yıl aralı), 36'sı(%72) kadıve 14'ü (%28) erkek idi.nı rmada HOMA-IR değ normal ALT düzeyliGruplar arasındaki karş tılaş eriNAYKH grubunda anlamlıolarak yüksek saptandı(P=0.042). Yine normalaralı olmakla birlikte ALT ve aspartat aminotransferaz (AST) değkta erleri desteatozlularda anlamlıolarak yüksek idi (P=0.016 ve P<0.001). Bununla birliktediğ klinik ve laboratuvar özellikler açından fark saptanmadıDünya Sağ ker sı . lıÖrgütü'ne göre hesaplanan MS sı ğ steatozu olmayanlarda %36 iken, normalıklıALT düzeyli NAYKH'lilerde %64 ile anlamlıolarak yüksek idi (P=0.005). Bunakarş k UKEP-ETP III'e göre hesaplanan MS sı ğı ınormal ALT düzeylilı klıNAYKH'lilerde %60 ve olmayanlar ise %44 olup, arada fark saptanmadı(P=0.08).Hepatosteatozu olan grup, US'de saptanan hepatostatoz gradelerine göregrupladıldıı gruplar arası grade arttı AST ve ALT değrı ğnda; nda kça erlerinin değıgörülmektedir (P<0.001 ve P=0.004). Yine insülin direncianlamlıolarak arttıolanları (HOMA-IR > 2.5 olanları oranı bozulmuşn n) ve glukoz toleransı(BGT)olanları sı kların klı grade'e göre olan gruplar arası anlamlında olarak farklıidi(P=0.044 ve P=0.001). İnsülin direnci olanları sı ğıhepatosteatoz grade'in klıarttı anlamlıkça, olarak artmakta idi. Bununla birlikte hem DSÖ'ye, hem deUKEP-ETP III'e göre hesaplanan MS sı klarıklı hepatosteatoz grade'lerine göreoluşturulan gruplar arası fark saptanmadında .Sonuç olarak; NASH'te olduğ gibi, normal ALT düzeyli NAYKH'de deuMS sı ğ, hem DSÖ ve hem de UKEP-ETP III'e göre yüksek idi. AncakıklıNAYKH'lilerdeki MS sı ğ n kontrol grubuna göre anlamlıklıını olarak yüksekğısaptandı kriterler DSÖ'ye ait idi. Bu nedenle insülin direncinin neden olduğuNAYKH'de, yine insülin direncini saptamayıesas alan DSÖ'nün MS kriterlerininşkullanımıdaha uygundur. Çalımamı steatozluları transaminaz düzeylerizda n38normal aralı içinde olmakla birlikte, steatozu olmayanlara göre anlamlık olarakyüksek olmasıve anlamlıinsülin direnci yüksekliğinin de buna eş etmesi,likbunları bir kı nda inflamasyonun olabileceğ düşn smı ini ündürdü.Tüm bu sonuçlar göz önüne alınarak; bugüne kadar ancak ALT düzeyleriızyüksek olduğunda önemsenen NAYKH'li bireyler ALT düzeylerinden bağmsıolarak, özellikle insülin direnci, obezite ve MS açından taranmalı r. Normalsı dıALT'li NAYKH seyrinin masum olmayabileceğ akı tutulmalıve ALTi ldaşıdüzeylerinin artı beklenmeden, insülin direncini azaltı diyetle kilo kaybıcı gibiönlemler alınmalı r. Metformin ve roziglitazon gibi insülin direncini azaltandıilaçları kullanı nı normal ALT düzeyli NAYKH üzerine olan etkileri,n mı nşgerekirse karaciğ histopatolojileri görülerek yeni çalıer malarla araşrı dıtılmalı r.39