Normal maliyet yöntemi ve muhasebe standartları kapsamında bir uygulama

Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) / Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS)'nın muhasebe uygulamalarına getirdiği yeniliklerden birisi maliyet hesaplama yöntemi olarak normal maliyet yönteminin uygulanmasıdır. Ülkemizde Vergi Usul Kanunu (VUK)' na göre maliyet hesaplama yöntemi olarak tam maliyet yöntemi kullanılmakta iken TMS/TFRS uygulaması kapsamında normal maliyet yönteminin kullanılması gerekmektedir. Bunun yanı sıra, 1 Ocak 2018 tarihi itibariyle belirli ölçütleri taşıyan ve bağımsız denetime tabi olup TMS/TFRS'leri uygulamayan işletmeler için geçerli olan Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardı (BOBİ FRS)'nda da normal maliyet yöntemi tam maliyet yöntemine alternatif olarak sunulmuştur. Tam maliyet yöntemi üretim giderlerinin tamamını herhangi bir ayrım ve sınıflandırmaya tabi tutmadan doğrudan üretim maliyetine yüklerken normal maliyet yöntemi sabit üretim giderlerini kullanılan kapasite ölçüsünde maliyetlere yüklemektedir. Normal maliyet yönteminin kullanılmayan kapasiteye ait üretim giderlerini maliyetlere yüklememesi üretim hacminde meydana gelen dalgalanmalar karşısında maliyetlerin ani artış ve azalış göstermesini engelleyebilmesi sebebiyle göre daha güvenilir ve gerçeğe uygun sonuçlar sunduğu ifade edilebilir. Bu çalışmanın amacı TMS/TFRS'nin öngördüğü normal maliyet yönteminin işletmelerin maliyet hesaplama sistemine, muhasebe uygulamalarına ve faaliyet sonuçlarına olan etkisini ortaya koyup farkındalık oluşturmaktır. Çalışmada vak'a yöntemi (örnek olay) uygulanarak bir üretim işletmesinin verileri kullanılmıştır. Tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde konuya ilişkin kavramsal çerçeve ve maliyet hesaplama yöntemleri genel hatlarıyla açıklanmıştır. İkinci bölümde kapsamına göre maliyet hesaplama yöntemlerinden normal maliyet yöntemi detaylı olarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Ege Bölgesi'nde faaliyet gösteren bir üretim işletmesine ait veriler kullanılarak normal maliyet yöntemi uygulaması esas alınıp maliyet hesaplaması yapılmış, buna göre tam maliyet yöntemine göre hesaplamalarla karşılaştırılmış ve yöntemler arasındaki farklılıkları ortaya koymak amacıyla işletmenin gelir tablosu düzenlenmiştir. Ayrıca normal maliyet yöntemine göre işletmenin muhasebe kayıtlarına mevcut ve yeni gelecek sisteme uygun yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Maliyet Hesaplama Yöntemleri, Tam Maliyet Yöntemi, Normal Maliyet Yöntemi, Normal Kapasite, TMS-2, BOBİ FRS: Bölüm 6.