Obez çocuklarda uyku özelliklerinin ve uyku ile ilişkili hormonların değerlendirilmesi

Giriş: Erişkin dönemde obeziteye bağlı gelişen mortalite ve morbiditenin önemli sebeplerinden biri uykuda obstrüktif apne sendromu ve buna bağlı gelişen kardiyovasküler hastalıklardır. Obezitenin bu komplikasyonları genellikle erişkin dönemde klinik bulgu vermeye başlar ancak uykuyu etkileyen hormonlardaki (özellikle melatonin salınımı) değişiklikler ve uyku bozukluğu kliniği çok daha erken dönemlerde başlayabilir. Biz bu çalışmada çocukluk ve adolesan çağlarda uyku bozukluğunu gösterebilecek olan melatonin düzeylerindeki değişiklikler ve uykuyu değerlendiren ölçekler vasıtasıyla obezitede uyku kalitesinin erken dönemde etkilenip etkilenmediğini ortaya koymaya çalışılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Çalışma 3-17 yaşlar arasında hastanemizin Çocuk Endokrinolojisi polikliniğine başvuran ve vücut kitle indeksi (VKİ) yaşına göre 95. persentilin üzerinde olan 44 obez hasta ve benzer yaş ve cinsiyette normal kilolu 44 kontrol hastası ile yapıldı. Hasta ve kontrol gruplarının kan melatonin düzeyleri, günlük uyku süreleri, uykuya dalma süreleri, Uyku ölçeği ve Eppworth uykululuk ölçeği yanıtları karşılaştırıldı. Bulgular: Bu çalışmadaki tüm katılımcıların yaş ortalaması 10.8 (±4.23) yıl olmakla birlikte, 32'si (%36,4) prepubertal dönemde, 56'sı (%63,6) pubertal dönemdeydi. Her iki grubun birlikte cinsiyet dağılımları incelendiğinde katılımcıların 55'i (%66,5) kadın, 33'ü (%37,5) erkekti. Günlük uyku sürelerine göre dağılımında iki grup arasında istatistiksel anlamlı fark olmadığı görülmedi. Yatağa gittikten sonra uykuya dalma süreleri arasında gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark görülmemekte olup; tüm gruplarda en yüksek oranı yatağa gittikten sonra 15 dakikadan daha kısa süre içinde uykuya dalan çocuklar oluşturmaktaydı. Her iki grubun uyku ölçeği ve uykululuk düzeyleri arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmamıştır. Ancak obez grubunun serum melatonin düzeyleri kontrol grubunun melatonin düzeylerinden anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızda normal kiloya sahip çocuklarda olduğu gibi obez çocuklarda da uyku bozukluğu görülmediği, fakat melatonin düzeylerinin obez çocuklarda anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Elde ettiğimiz bulgular obez çocuklarda obezitenin olumsuz etkilerine karşı kompensatuvar mekanizmaların çalışmaya başladığını ve melatonin salınımını artırarak yanıt verdiğini düşündürmüştür. Anahtar Kelimeler: Çocuk, Obezite, Melatonin, Uyku Bozukluğu Ölçeği, Epworth Uykululuk Ölçeği