Obsesif kompulsif bozukluk'ta aile uyumu ve damgalanma arasındaki ilişkinin incelenmesi

Amaç: Bu araştırmanın amacı Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)'ta son yıllarda tedavi stratejilerinde önemi artan aile uyumu ile OKB tanılı hastalarla aynı yaşam alanını paylaşan yakınlarındaki içselleştirilmiş damgalanma arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ana hipotezimiz aile uyumu ile hasta yakınlarında saptanan içselleştirilmiş damgalanma arasında pozitif yönde ilişki olacağı yönündedir. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya Balıkesir Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Polikliniği'ne başvuran, DSM-5 bozuklukları için yapılandırılmış klinik görüşme (SCID-5) uygulanan ve DSM-V ölçütlerine göre OKB tanısı konulan 64 katılımcı ve SCID-5 uygulanarak aktif psikiyatrik bozukluğun dışlandığı, OKB tanılı hasta ile aynı ev ortamını paylaşan 64 hasta yakını dahil edilmiştir. Katılımcılardan yazılı onam alındıktan sonra hastalar sosyodemografik veri formu, Yale Brown Obsesyon Kompulsiyon Derecelendirme Ölçeği (YBOKÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BECK-D), Beck Anksiyete Ölçeği (BECK-A), Aile Uyumu Ölçeği-Hasta Formu (AUÖ-HF), Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (RHİDÖ), Boyutsal Obsesif Kompulsif Bozukluk Ölçeği (BOKÖ); hasta yakınları ise Ebeveynlerin Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (ERHİDÖ) ile değerlendirilmiştir. Bulgular: AUÖ-HF ile son bir haftadaki aile uyumu davranışının sıklığı değerlendirmiş olup, çalışmaya katılan 64 kişilik örneklemdeki tüm aile üyelerinde en azından bir kez uyum davranışının gözlendiği, en sık görülen uyum davranışlarının ise obsesyonlara güvence sağlama (%96,8), kompulsiyonlara güvence sağlama (%89,0) ve kompulsiyonlar nedeni ile bekleme (%79,6) şeklinde olduğu bulunmuştur. Çalışmamızda yapılan Spearman Korelasyon Analizi'ne göre AUÖ-HF puanları ile YBOKÖ (r:0,756, p<0,01), BECK-D (r:0,652, p<0,01), BECK-A (0,601, p<0,01), RHİDÖ (r:0,350, p<0,01), ERHİDÖ (r:0,762, p<0,01) puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı derecede pozitif korelasyon olduğu bulunmuştur. Regresyon analizi sonuçları, Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği-Ebeveyn Formu (ERHİDÖ)'nun aile uyumunu güçlü bir şekilde yordadığını göstermektedir. Ailenin damgalama ile ilgili algısındaki artışın, uyum davranışlarını şiddetlendirdiği bulunmuştur. Bu ilişki, OKB, anksiyete ve depresyon belirtilerinin şiddeti kontrol edildiğinde de geçerliliğini korumuştur. AUÖ-HF puanları ile BOKÖ-bulaş alt boyutu (r: 0,285, p<0,05) puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı ilişki olduğu, AUÖ-HF ile BOKÖ Sorumluluk, Simetri ve Kabul Edilemez Düşünceler alt boyutları arasında istatistiksel açıdan anlamlı ilişki olmadığı (p>0,05) saptanmıştır. Sonuç: Aile uyumu ile hasta yakınlarında saptanan içselleştirilmiş damgalanma arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. İçselleştirilmiş damgalanma arttıkça aile uyumu da şiddetleniyordu. Aile uyumu OKB'de tedavi etkinliğini ve hastalık gidişini olumsuz etkileyen klinik bir özelliktir. Çalışmamız, OKB'de hasta yakınlarının damgalanma algısını azaltmaya yönelik stratejilerin terapötik müdahale için önemli bir hedef olabileceği potansiyelini vurgulamakta ve gelecekteki araştırmalar için yol gösterici bir nitelik taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Obsesif Kompulsif Bozukluk, Aile Uyumu, Damgalanma