Obsesif kompulsif bozuklukta düşünce eylem kaynaşması, büyüsel düşünce ve şizotipal kişilik özellikleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi

Obsesif kompulsif bozukluk tanısı olan hastalarda düşünce eylem kaynaşması, büyüsel düşünce gibi bilişsel yanlılık hatalarının ve şizotipal kişilik özelliklerinin hastalık gelişiminde ve süreğenliğinde rolü olduğuna dair literatürde çeşitli bulgular yer almaktadır. Bu çalışmada obsesif kompulsif bozukluk tanısı olan kişilerde; kesitsel olarak düşünce eylem kaynaşması, büyüsel düşünce ve şizotipal kişilik özelliklerinin sağlıklı kişilerle karşılaştırılması, tüm grupta ve ayrı olarak hasta ve kontrol gruplarında ilgili parametrelerinin obsesif kompulsif belirtilerle ve kendi aralarındaki ilişkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ekim 2018 – Mayıs 2019 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri Polikliniği'ne başvurmuş ya da Psikiyatri Kliniği'nde yatarak tedavi almış, obsesif kompulsif bozukluk tanısı konulmuş olan 37 katılımcı, araştırma grubu olarak; herhangi bir psikiyatrik hastalığı olmayan 36 sağlıklı katılımcı ise kontrol grubu olarak araştırmaya alınmıştır. Sağlıklı kontrol grubuna alınacak katılımcılara DSM-IV Eksen I Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-I) uygulanmış, tüm katılımcılar Sosyodemografik Bilgi Formu, Düşünce Eylem Kaynaşması Ölçeği (DEK-Ö), Vancouver Obsesif Kompulsif Envanteri (VOKE), Maudsley Obsesif Kompulsif Soru Listesi (MOKSL), Büyüsel Düşünce Ölçeği (BDÖ), Şizotipal Kişilik Ölçeği (ŞKÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) ve Beck Depresyon Envanteri (BDE) ile değerlendirilmişlerdir. Hasta grubu katılımcılarının Düşünce Eylem Kaynaşması Ölçeği ( DEK-Ö ) toplam puan ve tüm alt boyutlarının puanları bakımından, büyüsel düşünce ölçeğinden ( BDÖ ) ve şizotipal kişilik ölçeğinden ( ŞKÖ ) aldıkları puanlar bakımından, kontrol grubu katılımcılarının aldıkları puanlara göre anlamlı olarak yüksek değerler sergiledikleri saptanmıştır. DEK-Ö ve alt boyutlarının BDÖ ve ŞKÖ ile ilişkilerine bakıldığında hasta grubunda büyüsel düşünceyi ölçen BDÖ ile DEK'in tüm alt boyutları arasında; şizotipal özellikleri değerlendiren ŞKÖ ile DEK-Olabilirlik ( DEK-O ) ve DEK-Olabilirlik Diğerleri ( DEK-OD ) alt boyutlarıyla anlamlı pozitif yönde ilişkileri olduğu saptanmıştır. Tüm örneklemde ve hasta grubunda yapılan analizlerde, DEK-O alt boyutu ve DEK-Ahlâk ( DEK-A ) alt boyutu ve BDÖ'den ve ŞKÖ'den alınan puanlar ile Vancouver Obsesif Kompulsif Envanteri ( VOKE )'nin tüm alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Hasta grubunda yapılan korelasyon analizlerinde büyüsel düşünce ile; VOKE-Obsesyonlar, VOKE-Kontrol Etme, VOKE-Biriktirme, VOKE-Kararsızlık, VOKE-Sadece Doğru Hissetme alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler saptanmış; ancak, VOKE-Bulaşma Kirlenme alt boyutu ile aralarında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Obsesif kompulsif bozukluk tanısı olan hastaların sağlıklı kontrollere göre düşünce eylem kaynaşması ve büyüsel düşünce gibi bilişsel yanlılık hatalarını daha fazla yaptıkları ve bu kişilerde şizotipal kişilik özelliklerinin daha yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Obsesif kompulsif bozukluk tanısı olan hastalarda büyüsel düşünce ile DEK'in tüm alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler saptanmış olmasına rağmen, kontrol grubu katılımcılarında büyüsel düşünceyle sadece DEK-Toplam puanı ve DEK-Ahlâk alt boyutu arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. DEK-A, DEK-O, DEK-Olabilirlik Kendisi ( DEK-OK ), büyüsel düşünce ve şizotipal kişilik özelliklerinin cinsel, dini, ve zarar verme obsesyonlarıyla; kontrol etme kompulsiyonlarıyla ve biriktirme/istifleme obsesyonları ve kompulsiyonları ile anlamlı derecede pozitif ilişki içerisinde oldukları saptanmıştır.