OECD ülkelerinin dış ticaret verilerinin SOM algoritması ile kümelenmesi

Ülkeler uluslararası alanda farklı gelişmişlik, refah, ekonomik ve ticari kapasitelere sahiptir. Her ülke küresel anlamda en yüksek seviyeye çıkmayı hedefler ve bunun için kendilerine özgü stratejiler geliştirir. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra 1948 yılında harap olan Avrupa ülkelerini kalkındırmayı amaçlayan Marshall Planı önderliğinde Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) kurulmuş ve 1960 yılında Amerika ve Kanada'nın katılımıyla küresel çapta etkili hale gelmiştir. 2022 yılı itibariyle örgütün üye sayısı 38'e ulaşmıştır. Bu çalışmada OECD ülkelerinin dış ticaret faaliyetlerindeki benzerliklerin kümeleme analizi ile incelenmesi amaçlanmıştır. Üç bölümden oluşan bu araştırmada: Birinci bölümde veri madenciliği ve kümeleme analizi hakkında detaylı açıklamalar yapılmıştır. İkinci bölümde OECD'nin tarihçesi, organizasyonel yapısı ve üyelik şartları gibi konular hakkında bilgi verilmiştir. Son bölümde ise OECD ülkeleri, dış ticaret verileri kullanılarak kümeleme analizi ile değerlendirilmiştir. Öncelikle uzman görüşleri de alınarak 13 kriter (enflasyon, yabancı yatırım, ithalat, işsizlik, nüfus, gayrisafi yurtiçi hasıla, kişi başına düşen milli gelir, satın alma gücü paritesi, ihracat, yaş grubuna göre istihdam oranları (15-24, 25-54, 55-64), ve vergi istatistikleri) belirlenmiştir. Analizlerde 2019 yılı verileri Dünya Bankası ve OECD'nin web sayfasından elde edilmiştir. İki ülke, verilerinin eksik olması sebebiyle çalışma kapsamından çıkarılmış ve analizlerde 36 OECD ülkesinin dış ticaret verileri kullanılmıştır. Öncelikle optimal küme sayısının belirlenmesi için Dunn İndeksi hesaplanmıştır. Daha sonra kümeleme analizi için WEKA programı kullanılmış ve SOM algoritması ile ülkeler dört gruba bölünmüştür. Kruskal-Wallis Testi sonuçlarına göre kümeler arasında anlamlı bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır.