Öğrenci taşıma hizmetlerinde yaşanan güvenlik sorunlarına ilişkin paydaş görüşlerinin incelenmesi

Bu araştırma ile öğrenci taşıma hizmetleri kapsamında okul servislerinde yaşanan güvenlik problemlerinin paydaş görüşlerine göre belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden keşfedici sıralı desen tercih edilmiştir. Bu araştırmada öncelikle öğrenci taşıma hizmetlerinde yaşanan sorunlar tespit edilmeye çalışılmış (Çalışma 1) sonrasında ise tespit edilen sorunların ne sıklıkta yaşandığı (Çalışma 2) ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışma 1 kapsamında Mardin ilinin Midyat ilçesindeki öğrenci, veli, eğitimci, servis şoförü ve kolluk kuvveti çalışanları olmak üzere farklı eğitim paydaşları ile nitel görüşmeler yapılmıştır. Katılımcılar seçilirken amaçlı örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Çalışma 1 kapsamında toplam 106 paydaş ile nitel görüşmeler yapılmıştır. Araştırma sonucunda öğrenci taşıma hizmetleriyle ilgili yaşanan problemlerin servis aracından kaynaklanan problemler, servis şoföründen kaynaklanan problemler, öğrencilerden kaynaklanan problemler ve güzergâhtan kaynaklanan problemler şeklinde sıralandığı görülmüştür. Çalışma 1'de paydaşlarla yapılan nitel görüşmeler sonucunda ortaya çıkan bulgulardan hareketle Çalışma 2'de okul servis araçlarında yaşandığı tespit edilen sorunların, ne sıklıkta yaşandığına ilişkin öğrenci, veli ve eğitimci görüşlerini ortaya koyacak bir anket geliştirilmiştir. Nicel araştırma paradigmasına göre tasarlanan çalışma 2'de, araştırmanın alt problemlerine yanıt bulmak amacıyla betimsel ve nedensel karşılaştırmalı desen benimsenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasının çalışma grubunda, Mardin il merkezinde okul servis aracı kullanan 1063 lise öğrencisi, 614 öğrenci velisi ve okul servis aracıyla ilgili gözlemi olan 203 eğitimci yer almaktadır. Bu araştırmada anket maddelerine verilen yanıtlar analiz edilirken frekans ve yüzdelik dağılım hesaplanmıştır. Araştırmadan elde edilen nitel bulgular ile nicel bulguların benzeştiği sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre araçta rehber personel eksikliği, emniyet kemerlerinin bozuk olması veya mevcut olmaması, araç içi güvelik kamerasının olmaması, öğrencilerin uzun servis güzergâhları sebebiyle yorgun düşmeleri, yollardaki bozukluk, çukur ve kasislerden kaynaklanan problemler, servis güzergâhı üzerinde güvenli indirme/bindirme duraklarının olmaması, şoförlerin aşırı hız yapmaları, şoförlerin öğrencilerle gereğinden fazla muhatap olmaları, şoförlerin seyir halindeyken telefon ile görüşmeleri, şoförlerin araçta uygun olmayan müzik dinletmeleri, öğrencilerin müzik, oturma yeri vb. nedenlerle tartışmaları, öğrencilerin servis şoförü ile çok muhatap olmaları, öğrencilerin emniyet kemeri takmamaları ve öğrencilerin seyir halindeyken araç içinde gezinmeleri maddeleriyle ilgili olarak Çalışma 1 ve Çalışma 2'nin bulgularının paralellik gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğrenci taşıma hizmetlerinde; araç, güzergâh, şoför ve öğrenci kaynaklı olarak yaşanan güvenlik sorunlarıyla ilgili maddelerden alınan puanların, paydaş görüşlerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan analizler sonucunda eğitimciler ile öğrencilerin velilere göre öğrenci taşıma hizmetlerinde daha fazla sorun yaşandığı görüşünde oldukları belirlenmiştir.