Öğrencileri yurt dışı eğitime yönlendiren sebeplerin beyin göçü bağlamında değerlendirilmesi

Gelişmiş ülkeler, geliştirdikleri politikalar ve projelerle ülkelerini cazibe merkezi haline getirmiş dahası bunu az gelişen veya gelişmekte olan devletlerdeki beyin gücünü oluşturabilecek potansiyeli olan bireyleri, nitelikli iş gücünü kendi ülkelerine çekebilme üzerine kurmuşlardır. PISA ve TIMSS gibi sınavlar, özellikle ülkelerin beyin gücü göstergesi olurken, gelişmiş ülkeler için hedef kitle tespit aracı olarak kullanılmaktadır. Bu araştırmada; "Ülkemizde lise ve üniversite eğitimi alan veya almakta olan öğrencilerin yurt içinde eğitim almak yerine, neden yurt dışın da eğitim almayı tercih ettiklerini belirlemek." amacıyla, "Türk eğitim sisteminin içerisinde eğitim almış öğrenciler neden yurt dışında eğitim almak (yaşamak) isteklerini belirlemek amaçlanmıştır.", "Türk eğitim sisteminin içerisinde eğitim almış öğrencilere göre beyin göçüne yönlendiren, sevk eden itici unsurları bulmak amaçlanmıştır.", "Hangi durumların değişmesiyle tekrar ülkelerine dönmeyi düşünürler? İlgili makamlardan beklentilerini saptamak amaçlanmıştır." alt amaçlarına cevap aranmıştır. Fenomenoloji deseni kullanılarak, amaç ve alt amaçlar dikkate alınarak yarı yapılandırılmış görüşme formu oluşturulmuştur. Veri toplama için görüşme tekniğiyle ölçüt örnekleme yöntemine göre ulaşılan katılımcılardan veriler toplanmış, 14 katılımcıyla görüşmeler yapılmış ve ses kaydı alınmıştır. Anlamlı verilerden kodlara, bu kodlar yardımıyla 17 tema ve 22 alt temaya ulaşılmıştır. Öğrencilerin erken öğrencilik dönemindeki ilgi alanları, üniversite sınavı ve katıldıkları yarışmalar meslek seçini etkileyen durumlardır. Öğrencilerin yurt dışında eğitim almalarına; ailevi etkenler, mesleki gelişim ve akademik kariyer düşüncesi, vatandaşlık ve okuduğu lisenin sağladığı yurt dışında üniversite okuyabilme hakkından yararlanma, farklı yolla yurt dışında okuyabilme imkânı bulmaları gibi sebepler etkili olmuştur. Öğrencilerin Türk eğitim sisteminin içerisinde yaşadığı zorluklar, sonuçlarından kaynaklanan zorluklar ve sistemsel zorlukları; dil yetersizliği, iş bulma ve mesleki gelişim problemleri, devlet politikalarındaki memnuniyetsizlik: nepotizm, şeffaflık, hak, adalet ve liyakat sorunu itici unsurlardır. Duygusal ve kültürel açıdan dönmeyi planlasalar bile imkânlar, yaşam koşulları ve mesleki açıdan değerlendirdiklerinde bulundukları ülkede kalma eğilimi göstermektedirler. Buna paralel olarak, ilgili makamlardan itici unsurların giderilmesi ile birlikte aldığı eğitimi icra edebileceği mesleki ortamın oluşturulmasını beklemektedirler. Her yıl ulusal ve uluslararası yapılan sınavlarda gelecek vadeden öğrenciler, aldıkları puanlarla potansiyellerini ortaya koymaktadırlar. Devletin ilgili makamları ve politika yapıcıların bu gurup öğrencilere yönelik yapacakları çalışmalar ve projeler, alınacak önlemler sıralamasında üst basamaklarda olmalıdır. Üretilecek diğer projeler de gelişmiş ülkelere beyin göçü verme potansiyeli olan nitelikli iş gücünü ülkemizde tutma ve tersine beyin göçü üzerine yoğunlaşmalıdır. Anahtar kelimeler: Beşeri Sermaye, Beyin Göçü, Öğrenci Göçü, Tersine Beyin Göçü