Öğrencilerin çevre ile ilgili kavramları algılamaları, yanlış kavramları ve nedenleri

ÖZET ÖĞRENCİLERİN ÇEVRE İLE İLGİLİ KAVRAMLARI ALGILAMALARI, YANLIŞ KAVRAMALARI VE NEDENLERİ (Yüksek Lisans Tezi) Uçal ÖZEL GAZI ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Haziran 2004 Bu çalışmanın amacı, her geçen yıl ağırlaşan çevre sorunları karşısında Lise 1. sımf öğrencilerinin çevre kimyasının temel kavramlanndan olan sera etkisi, asit yağmurları ve ozon tabakası ile küresel ısınma, çevreyi en fazla tahrip eden etmenler, ormanların önemi gibi genel konulardaki fikirlerini ve yanlış kavramalarını belirlemektir. Ayrıca, bu çalışmada, bugüne kadar olduğu gibi, bundan sonra da Dünyamızın kendini yenileyip yenileyemeyeceği, bu çevre sorunlarının gelecek kuşaklar için ne derecede önem arz edeceği konusunda öğrencilerin düşüncelerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu çalışma, Ankara İli Yenimahalle İlçesi Prof. Dr. Şevket Raşit Hatipoğlu Lisesi'nde, 340 lise 1. sınıf öğrencisi üzerinde 2003-2004 Ders Yılı 2. döneminde yürütüldü. Öğrencilerin üç temel kavram ve genel çevre konularıyla ilgili düşüncelerini tespit etmek amacıyla;VI. 27 sorudan oluşan Likert anket tipinde (tamamen katılıyorum, katılıyorum, kararsızım, katılmıyorum, hiç katılmıyorum) tutum anketi uygulandı.. Beşer seçenekli 20 sorudan oluşan çoktan seçmeli test uygulandı.. Artan sera etkisi, küresel ısınma, ozon tabakasındaki incelme ve asit yağmurları neticesinde Dünya' daki canlı yaşamın hangi oranda etkileneceği, Dünya'nın bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da kendini yenileyip yenileyemeyeceği ve atmosferde normal olarak bulunan gazlardan başka hangi kirleticilerin bulunduğunu düşündüklerini öğrenmek üzere iki açık uçlu soru soruldu. Öğrencilerin yaklaşık %28'i sera etkisi, %32'si asit yağmurları ve %18'i de ozon tabakası konularındaki sorulara "kararsızım" cevabım verdiler. Sera etkisinin artması halinde küresel ısınmanın da artacağı genel kavramına sahip olmalarına rağmen, sera etkisi konusundaki kavramalarının çok dağımk olduğu ve artan sera etkisi neticesinde Dünya' da ne gibi olayların olacağını değerlendiremedikleri tespit edildi. Ozon tabakası ile öğrencilerin sadece ozonun Güneş'ten gelen UV ışınları tuttuğu ve canlı yaşam için gerekli olduğu düşüncesine sahip oldukları görüldü. Ozon tabakasının delinmesi veya incelmesi neticesinde nelerin olacağım değerlendiremedikleri, sera etkisi ve asit yağmurlarıyla ilgili konularda bilimsel gerçeklerle uyuşmayan dağınık bilgilere sahip oldukları belirlendi. Öğrencilerin asit yağmurlarının insan aktiviteleriyle ilgili olduğunu bilmeleri ve bazı kömür çeşitlerinin kullanılmasının asit yağmurlarının oluşumunu artıracağını belirtmelerine rağmen, normal yağmur suyunun asidik olduğu ve sera etkisi ile ilgisinin bulunmadığım bilmedikleri tespit edildi.vıı Çoktan seçmeli sorulara verilen cevaplar değerlendirildiğinde; öğrencilerin genel çevre konularıyla ilgili önemli sayılabilecek oranda doğru kavramsal algılamalara sahip olmadıkları görüldü. Genel olarak, Dünya'nın bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da kendini yenileyeceği ve bahsedilen çevre sorunlarının abartılı olarak işlendiği kanaatine sahip oldukları görüldü. Öğrencilerin genel yaklaşımının asit yağmurları, sera etkisi ve ozon tabakasının incelmesinin istenmeyen bir durum olduğu ve bunun neticesinde de çevre ile ilgili bütün olumsuzlukların nedeni olduğunu düşündükleri gözlendi. Örneğin, "Sera etkisi kötüdür, asit yağmurlarına neden olur." gibi. Programda müstakil bir ünite olmadığından, bu çalışmada çevre konularının öğretimiyle ilgili geleneksel yöntem ve yapılandırmacı yaklaşımın etkinliği karşılaştmlamamıştır. Ancak, yapılandırmacı yaklaşıma göre, 2 saatlik bir ders neticesi 15 gün sonra uygulanan testlerde, öğrencilerin kavramlarınm önemli ölçüde bilimsel doğrulara yaklaştığı tespit edilmiştir.