Öğretim elemanlarında tükenmişlik

Bu araştırmanın amacı, öğretim elemanlarının tükenmişliğinin, tükenmişlik alt boyutlarında ve toplam tükenmişlikte hangi düzeyde olduğunu belirlemek ve tükenmişlik alt boyutlarına ilişkin algılarını, cinsiyet, yaş, medeni durum, çocuk sayısı, mesleki kıdem, öğrenim durumu ve ünvan değişkenleri açısından incelemektir. Bu amaçla, 2007-2008 Akademik yılı Abant İzzet Baysal Üniversitesi'ne bağlı Eğitim Fakültesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi ve Tıp Fakültesi'nde görev alan 231 öğretim elemanına Maslach ve Jackson tarafından 1981 yılında geliştirilen Maslach Tükenmişlik Envanteri ve araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu uygulanmıştır. Araştırmanın modeli tarama modelidir.Bu araştırmada, verilerin analizi sırasında betimsel istatistiklerden, gruplar arası karşılaştırma yapabilmek için çeşitli analizlerden (bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi) yararlanılmıştır. Varyansların homojen olup olmadığı Levenne testi ile test edilmiş, varyanslar homojen çıktığında Tukey HSD tekniği ve varyanslar homojen çıkmadığı durumlarda ise Tamhane testi kullanılmıştır.Araştırmada aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır;Öğretim elemanlarının tükenmişlik düzeylerinin hem tükenmişlik alt boyutları hem de toplam tükenmişlik bakımından düşük düzeyde olduğu bulunmuştur.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarısızlık alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları cinsiyet, yaş ve mesleki kıdem değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık göstermemektedir.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları medeni durum değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Evli olan öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve toplam tükenmişlik düzeylerinin bekâr olan öğretim elemanlarına göre daha düşük olduğu bulunmuştur.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarısızlık alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları çocuk sayısı değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Çocuğu olmayan öğretim elemanlarının duygusal tükenme ve kişisel başarısızlık düzeyleri 2 ya da daha fazla çocuğu olan öğretim elemanlarından daha yüksek bulunmuştur. Çocuğu olmayan öğretim elemanlarının duyarsızlaşma ve toplam tükenmişlik düzeyleri 1 tane ve 2 ya da daha fazla çocuğu olan öğretim elemanlarından daha yüksek bulunmuştur.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları öğrenim durumu değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Yüksek lisans mezunu olan öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve toplam tükenmişlik düzeyleri doktora mezunu olanlardan daha yüksek bulunmuştur.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarısızlık alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları ünvan değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Araştırma görevlilerinin duygusal tükenme düzeyi doçentlerden daha yüksek bulunmuştur. Araştırma görevlilerinin duyarsızlaşma ve toplam tükenmişlik düzeyleri doçent ve profesörlerden daha yüksek bulunmuştur. Araştırma görevlilerinin kişisel başarısızlık düzeyi profesörlerden daha yüksek bulunmuştur.Bu sonuçlar doğrultusunda, öğretim elemanlarına tükenmişlik sendromunun tanıtılmasına yönelik hizmet içi eğitimlerin düzenlenmesi önerilmiştir.Anahtar kelimeler: Tükenmişlik, Tükenmişlik Sendromu, Öğretim Elemanlarında Tükenmişlik