Öğretim elemanlarının fiziksel aktivite düzeyleri ile sezgisel yeme ve yeme farkındalığı ilişkisi

Günümüzde sağlıklı yaşam tarzlarının benimsenmesi, bireylerin fiziksel ve psikolojik iyilik hallerini sürdürebilmeleri açısından büyük önem taşırken; fiziksel aktivite düzeyi, sezgisel yeme davranışları ve yeme farkındalığı gibi kavramlar bireylerin beslenme alışkanlıklarını ve genel sağlık durumlarını şekillendiren önemli etmenler olarak öne çıkmaktadır. Toplumu oluşturan bireylerin yaşam kalitesini artırmak ve daha konforlu bir hayat sürdürülebilmesi adına bu kavramların ortaya çıkaran ve çalışmalarıyla önemini yansıtan öğretim elamanları mesleğini dikkate alarak, bu çalışmanın amacı, öğretim elemanlarının fiziksel aktivite düzeyleri ile sezgisel yeme ve yeme farkındalığı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi olarak belirlenmiştir. Araştırma ilişkisel tarama modeli çerçevesinde tasarlanmış; veriler, Türkiye genelinde görev yapan 370 akademisyen (Kadın: %51,6; Erkek: %48,4; yaş ortalaması 41,80 ± 12,25 yıl) üzerinden toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Sezgisel Yeme Ölçeği (SYÖ), Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ) ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 25.0 paket programı dahilinde; demografik bilgilerin betimsel istatistiğinde frekans ve yüzde değerler, ölçek puanlarının değerlendirilmesinde tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile İndependent t testi, veriler arasındaki ilişkilerin belirlenmesinde ise Ki Kare ve Pearson Korelasyon analizi yapılarak, anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıştır. Elde edilen bulgular, fiziksel aktivite düzeyinin sezgisel yeme ve yeme farkındalığı üzerinde anlamlı etkiler yarattığını göstermektedir. Fiziksel olarak daha aktif olan katılımcıların özellikle "koşulsuz yeme izni", "duygusal nedenler yerine fizyolojik nedenlerle yeme" ve "açlık ve tokluk belirtilerine güven" alt boyutlarında daha yüksek puanlara sahip oldukları belirlenmiştir (p<0,05). YFÖ alt boyutları incelendiğinde, kadınlarda yeme kontrolü, bilinçli beslenme ve farkındalık alt boyutlarında daha yüksek puanlar saptanırken; erkeklerde duygusal yeme puanları daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca, beden kitle indeksi (BKİ) ile hem SYÖ hem de YFÖ alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. SYÖ ve YFÖ toplam puanları arasında negatif yönlü orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=-0,427, p<0,001). Sonuç olarak, sezgisel yeme ve yeme farkındalığının artması, bireylerin daha sağlıklı beslenme alışkanlıkları geliştirmelerini desteklemekte; fiziksel aktivitenin ise bu davranışları olumlu yönde etkileyen önemli bir faktör olduğu görülmektedir. Bu nedenle, yeme davranışlarıyla ilişkili davranışsal faktörlerin daha geniş kitlelerde incelenmesi ve sağlık politikalarına entegre edilmesi önerilmektedir.