Öğretmen adaylarının bağımlılıkları ile Schwartz'ın değer sınıflamasına göre değer yönelimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Sakarya Üniversitesi örneği

Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının madde bağımlılıkları ile Schwartz'ın değer sınıflamasına göre değer yönelimleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmada ayrıca öğretmen adaylarının madde bağımlılıklarının ve değer yönelimlerinin ne durumda olduğu ve bu iki olgunun, cinsiyet, yaş ve bölüm değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde 2019 – 2020 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine devam eden öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmanın evreninden tesadüfî örneklem yöntemiyle Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde 2019–2020 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine dördüncü sınıfta devam eden 281 öğretmen adayı seçilmiştir. Araştırmada veriler katılımcıların demografik bilgilerine ve madde bağımlılıklarına ait bilgileri içeren ve araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu ve 'Portre Değerler Anketi' aracılığı ile toplanmıştır. Öğretmen adaylarının madde bağımlılıklarının ve değer yönelimlerinin ne durumda olduğunu belirlemek amacıyla frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma analizleri; öğretmen adaylarının madde bağımlılıklarının cinsiyet, yaş ve bölüm değişkenlerine göre farklılaşma durumunu belirlemek amacıyla Kay-kare testi; öğretmen adaylarının değer yönelimlerinin cinsiyet, yaş ve bölüm değişkenlerine göre farklılaşma durumunu belirlemek amacıyla t-testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, araştırmaya katılan öğretmen adaylarının %41,6'sının en az bir madde bağımlılıklarının olduğu görülmüştür. Erkek öğretmen adaylarının, kadın öğretmen adaylarına göre sigara ve tütün, alkol, kumar bağımlılıklarının daha fazla olduğu ve bu farkın cinsiyet değişkeni açısından anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının sigara ve tütün bağımlılıkları incelendiğinde; sigara ve tütün kullanımının 18-23 yaş aralığındaki öğretmen adaylarında 24+ yaş grubundaki öğretmen adaylarına göre daha fazla olduğu ve bu durumun anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen adaylarının en fazla önem verdiği değer evrenselcilik olurken, en az önem verdiği değerin ise güç olduğu tespit edilmiştir. Kadın öğretmen adaylarının hazcılık, evrenselcilik ve güvenlik değerlerine erkek öğretmen adaylarından daha fazla önem verdikleri görülmüştür. 18-23 yaş aralığındaki öğretmen adaylarının 24 yaş ve üzeri öğretmen adaylarına göre hazcılık değerine, 24 yaş ve üzeri öğretmen adaylarının ise 18-23 yaş aralığındaki öğretmen adaylarına göre evrenselcilik değerine daha fazla önem verdiği tespit edilmiştir. Sigara ve tütün kullanmayan öğretmen adaylarının en fazla önemi hazcılık, geleneksellik, uyma ve güvenlik olmak üzere dört değer tipine atfettikleri belirlenmiştir. Madde bağımlısı olmayan öğretmen adaylarının en fazla önemi güç, başarı ve hazcılık olmak üzere üç değer tipine verdikleri ayrıca evrenselcilik değerine ise en az önemi gösterdikleri tespit edilmiştir.