Öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi

Öğretmenlerin dijital okuryazarlık becerileriyle donatılması, hem öğrencilere örnek teşkil etmeleri hem de bu öğrencilere gerekli bilgi ve becerileri kazandırabilmeleri açısından önemli görülmektedir. Özellikle öğretmen adaylarının mesleğe hazırlandığı hizmet öncesi eğitim süreci, dijital bilince sahip ve teknolojiyi etkin kullanabilen bir nesil yetiştirme yolunda kritik bir adım olabilmektedir. Bu bağlamda araştırmada, öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırma, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Marmara Bölgesi'nde yer alan bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesindeki programların (Fen Bilgisi, Okul Öncesi, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık, Sosyal Bilgiler, Sınıf Eğitimi, Türkçe Eğitimi, Özel Eğitim, İlköğretim Matematik ve İngilizce Öğretmenliği) birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıflarında öğrenim gören öğrencilerle yürütülmüştür. Araştırmaya 1086 öğretmen adayı katılmıştır. Araştırma verilerinin toplanması için 29 madde ve 6 alt boyuttan oluşan "Dijital Okuryazarlık Ölçeği" ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 26 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler kapsamında, frekans, yüzde ortalama ve standart sapma hesaplanmıştır. Gruplar arasında anlamlı fark olup olmadığını belirlemek üzere ise bağımsız örneklemler t-testi ile tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerinin; etik ve sorumluluk, gizlilik ve güvenlik ile günlük kullanım boyutlarında yüksek, genel bilgi ile sosyal boyutta orta, profesyonel üretim boyutunda ise düşük düzeyde olduğu; genel dijital okuryazarlık düzeylerinin ise orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri, cinsiyete göre genel olarak anlamlı farklılık göstermemiştir. Ancak kadın öğretmen adayların günlük kullanım ve etik ve sorumluluk düzeyinin erkek öğretmen adaylarından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca erkek öğretmen adayların genel bilgi ve işlevsel beceriler düzeyinin kadın öğretmen adaylarından daha yüksek olduğu saptanmıştır. Öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri, bölümlere göre genel olarak anlamlı farklılık göstermiştir. Buna karşın, sınıf düzeyine göre genel anlamda anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Ancak, sosyal boyutta sınıf düzeyine bağlı fark olduğu görülmüştür. Öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri, kişisel bilgisayar sahip olma durumuna göre genel olarak anlamlı farklılık göstermiştir. Özellikle günlük kullanım, gizlilik ve güvenlik ile sosyal boyutlarda kişisel bilgisayar sahip olan adayların lehine istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. İnternet kullanım durumuna göre ise genel dijital okuryazarlık düzeylerinde anlamlı bir fark bulunmamış, ancak gizlilik-güvenlik ve profesyonel üretim boyutlarında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.