Öğretmen ve öğretmen adaylarının bütünleşik STEM eğitimine yönelik teknolojik pedagojik alan bilgilerinin belirlenmesi

Bu araştırmanın temel amacı öğretmen ve öğretmen adaylarının bütünleşik STEM eğitimine yönelik bilgi boyutlarının öz-yeterliliğinin teknolojik pedagojik alan bilgisi perspektifinden belirlenmesidir. Ayrıca bu çalışma ile literatür de teknolojik pedagojik alan bilgisi perspektifinden bütünleşik STEM bilgi öz yeterliliğini ölçen Teknolojik Pedagojik STEM öz-yeterlilik Bilgi ölçeğinin (TP-STEMK [TP-STEMB]) Türkçeye uyarlanıp, kullanılarak alan yazına kazandırılması hedeflenilmiştir. Araştırma 2020-2021 eğitim öğretim yılında Türkiye'nin farklı bölgelerinde yer alan on beş farklı il ve ilçesinde MEB'e bağlı devlet ve özel ortaokullarda görev yapmakta olan 3 9 4 öğretmen ile Türkiye'nin farklı bölgelerinde bulunan beş devlet üniversitesinin 4.sınıfında öğrenim görmekte olan 218 öğretmen adayı ile gerçekleşmiştir. Nitekim çalışma yapılan analizler sonucu uç verilerin ve tutarsız cevapların temizlenmesiyle araştırmaya Fen Bilimleri, İlköğretim Matematik, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri öğretmenlerinden oluşan 312 (211 bayan, 101 erkek) öğretmen ve Fen Bilimleri, İlköğretim Matematik, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri öğretmen adaylarından oluşan 208 öğretmen adayı (162 bayan, 46 erkek) üzerinden gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örneklem seçim türlerinden "uygun/kazara örnekleme" yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi tarama desenlerinden kesitsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada nicel veri kaynağı olarak Chai, Jong, Yin, Chen, ve Zhou (2019) tarafından geliştirilen TP-STEMK (TP-STEMB) ölçeğinden ve kişisel bilgi formundan yararlanılmıştır. Bu bağlamda araştırmanın ilk aşamasında TP-STEMB'nin uyarlama çalışmaları yürütülürken ve ikinci aşamada uyarlanan ölçeğin etkililiği sınanmıştır. Araştırmanın uyarlama bölümüne ait veri analizleri için Jamovi (Version 1.6) (Jamovi Project, 2021), uygulama bölümüne ait veri analizleri için SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. Araştırmada ölçeğin kapsam, dil ve yapı geçerliği için pilot uygulama yapılmış ve uzman görüşleri alınmıştır. Bu bağlamda yapı geçerliliği kapsamında doğrulayıcı faktör analizi ile ölçme aracının faktör yapısının geçerliğinin değerlendirilmesi konusunda model uyum indeksleri (x²/df , RMSEA, SRMR, CFI, TLI) incelenmiştir. Veri analizlerine göre RMSEA = 0.0621 değeri ile ölçeğin kabul edilebilir uyuma, SRMR=0.0346, CFI=0.961, TLI=0.953 mükemmel uyuma işaret etmektedir. Elde edilen path diyagramı göre alt boyutlardaki madde yükleri 64 ile 89 arasında boyutlar arasındaki korelasyon ise 55 ile 75 arasında değer aldığı saptanmıştır. Bu açıdan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonucunda 17 maddeli ve dört alt boyutlu ölçeğin Türkçe formu ile orijinal formunun uyumlu olduğu belirlenmiştir. TP-STEMB ölçeğinin alt boyutlarının güvenirliği; Cronbach Alfa, Test Tekrar Test ve Madde -Toplam Korelasyonu Puanı Analiziyle test edilmiştir. Araştırma sonucunda alt boyutlardan elde edilen Cronbach Alfa değerinin 80 ile 84 arasında değer aldığı (α değeri>.70) saptanmış ve orijinal ölçekle yakın değerler olduğu gözlemlenmiştir. Bu açıdan ölçeğin güvenilirliğinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulgularına dayanarak TP-STEMB öz-yeterlilik ölçeğinin geçerli ve güvenilir sonuçlar verdiği, öğretmen ve öğretmen adaylarının TPAB açısından STEM'e yönelik bilgi öz-yeterliliklerini belirlemek amacıyla kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın uygulama bölümünde öğretmen ve öğretmen adayları için belirlenen değişkenler tek yönlü Manova analizi ile test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre öğretmen ve öğretmen adaylarının cinsiyetlerinin TP-STEMB boyutları arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Bu bağlamda kadın ve erkek öğretmen ve öğretmen adaylarının teknolojik pedagojik bilim bilgisi (TPBİLİMB), teknolojik pedagojik matematik bilgisi (TPMATB), teknolojik pedagojik mühendislik bilgisi (TPMÜHB) ve bütünleşik STEM bilgi (BSTEMB) öz-yeterliliklerinin birbirine benzer olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen adaylarının öğrenim gördükleri program ve öğretmenlerin branşları değişkeni için İlköğretim Matematik öğretmen ve öğretmen adaylarının TPBİLİMB, TPMATB, TPMÜHB ve BSTEMB'lerinin diğer öğrenim programlarındaki öğretmen adayları ve diğer branştaki öğretmenlerden daha düşük düzey de olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen adaylarının STEM ya da disiplinler arası eğitim ile ilgili ders alıp almama durumları TPMATB'leri hariç diğer alt boyutlarda eğitim alanlar lehine anlamlı farklılık olduğu gözlemlenmiştir. Öğretmen ve öğretmen adaylarının öğretim teknolojilerine yönelik ilgi düzeyleri açısından yapılan analizde teknoloji ilgisi yüksek olan öğretmen ve öğretmen adaylarının TPBİLİMB, TPMATB, TPMÜHB ve BSTEMB alt boyutlarında bilgi düzeylerinin yüksek olduğu böylece teknoloji kullanımına yönelik yeterliliklerinin de yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen ve öğretmen adaylarının öğretim teknolojilerini kullanmaya yönelik kaygı düzeylerine yönelik yapılan analizde TPBİLİMB, TPMATB, TPMÜHB ve BSTEMB alt boyutlarının öz-yeterlilikleri arasında kaygı düzeyi düşük olan öğretmen ve öğretmen adayları lehine farklılık saptanmıştır. Araştırma bulguları teknoloji kullanımına yönelik kaygı düzeyi düşük olan öğretmen ve öğretmen adaylarının öz-yeterliliklerinin yüksek olduğunu göstermekle birlikte, bu sonucun öğretmen ve öğretmen adaylarının özgüvenlerini olumlu etkilediğini söyleyebiliriz. Öğretmenlerin STEM eğitimine yönelik aldıkları eğitim durumlarına göre yapılan analiz sonucuna göre 36 saat ve üzeri eğitim aldım diyen öğretmenlerin TPBİLİMB, TPMATB, TPMÜHB ve BSTEMB boyutlarına ait öz-yeterliliklerinin yüksek olduğu saptanmıştır. Bu açıdan alınan eğitim saati arttıkça öğretmenlerin TP-STEMB öz-yeterliliklerinin artacağı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte derslerinde STEM etkinlikleri yapan öğretmenlerin yapmayan öğretmenlere göre TP-STEMB boyutlarında anlamlı farklılık olduğu, öğretmenlerin ihtiyaç duyulan teknolojiye erişebilme durumlarına yönelik analiz sonuçlarına göre TPBİLİMB, TPMATB ve TPMÜHB öz-yeterliliklerinde teknolojiye erişebilen öğretmenler lehine farklılık olduğu saptanmıştır. Nitekim BSTEMB boyutunda farklılık saptanmamıştır. Bu nedenle teknolojiye erişim sağlayan öğretmenlerin TPBİLİMB, TPMATB ve TPMÜHB öz-yeterliliklerinin ve bilgi düzeylerinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.