Öğretmenlerde çevre sağlığı okuryazarlığı ve iklim değişikliği kaygısı: Ekolojik ayak izi farkındalığının aracılık rolü

Son yıllarda giderek artan çevre kirliliği ve bu kirlilikten kaynaklanan iklim değişikliği, bireylerde fiziksel ve ruhsal sağlık sorunlarını da beraberinde getirmektedir. Büyük ölçüde insan faaliyetleri sonucu meydana gelen bu kirliliğin önlenebilmesi ve gelecek kuşaklar için tehdit oluşturmaması amacıyla bireylerin çevresel sağlık okuryazarlığının ve ekolojik ayak izi farkındalığının artırılması önem teşkil etmektedir. Bu doğrultuda gerçekleştirdiğimiz çalışmanın amacı gelecek nesillere yön verecek olan öğretmenlerin çevre sağlığı okuryazarlığı ve iklim değişikliği kaygı düzeylerinin belirlenmesi ve ekolojik ayak izi farkındalığının bu ilişkide ki aracı rolünün saptanmasıdır. Nicel yöntemler ve kesitsel- ilişkisel araştırma tasarımı kullanılarak gerçekleştirilen çalışma 30 Nisan- 17 Eylül 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini Elazığ ve Erzincan illerinde MEB'e bağlı ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan 281 öğretmen oluşturmuştur. Verilerin elde edilmesinde 'Tanıtıcı Bilgi Formu', 'Çevre Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği', 'İklim Değişikliği Kaygı Ölçeği' ve 'Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği' kullanılmıştır. Çalışmada toplanan veriler, SPSS for Windows 22 yazılımı aracılığıyla analiz edilmiştir. Betimleyici istatistikler olarak; sayısal değerler, yüzdeler, minimum ve maksimum değerler, ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. Verilerin normal dağılıma uygunlukları ise "Kurtosis" ve "Skewness" kat sayıları (±2) ile hesaplanmıştır. Aracılık rolünün analizinde ise Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) ile Bootstrap tekniği kullanılmıştır. Çalışmamızın sonuçlarına göre, Çevre Sağlığı Okuryazarlığının, İklim Değişikliği Kaygısı üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisinin bulunmadığı fakat Çevre Sağlığı Okuryazarlığının, Ekolojik Ayak İzi Farkındalığı üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu ve Ekolojik Ayak İzi Farkındalığının, Çevre Sağlığı Okuryazarlığı ile İklim Değişikliği Kaygısı arasındaki ilişkide aracı rol oynadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç, bireylerde çevresel sağlık okuryazarlığı düzeylerinin artırılmasının, çevresel farkındalık oluşturabileceğini ve artan farkındalığın öğretmenlerde iklim değişikliği kaygısına yol açabileceğini göstermektedir.