Öğretmenlerin örgütsel ve sendika bağlılıkları, sivil toplum kuruluş algıları ile sendikal tercihlerinin incelenmesi

Bu araştırma, Türk eğitim sisteminde görev yapan öğretmenlerin örgütsel bağlılık, sendikal bağlılık ve sivil toplum algıları arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Manisa ili Yunusemre ve Şehzadeler ilçelerinde 304 öğretmenle nicel, 15 öğretmenle nitel olmak üzere karma yöntem yaklaşımlarından açıklayıcı sıralı deseniyle yürütülen çalışmada, sosyal güvenin farklı toplumsal kurumlara yayılma eğilimi gösterdiği tespit edilmiştir. Demografik değişkenler açısından kadın öğretmenlerin normatif bağlılık ve sendikal ilgi düzeylerinin yüksek olması, yaşlı ve deneyimli öğretmenlerin güçlü bağlılık göstermesi, okul müdürlerinin diğer görev gruplarına göre daha yüksek skorlar alması dikkat çeken bulgulardır. Eğitim düzeyi, kurum türü ve branş değişkenlerinin sınırlı etkiye sahip olduğu görülmüştür. Nitel bulgular, öğretmenlerin sendika seçiminde hak savunuculuğu performansını temel kriter aldıklarını ve söylem-eylem tutarlılığına önem verdiklerini ortaya koymuştur. Sendika değiştirme deneyimleri genellikle yetersiz hak savunuculuğu, demokratik katılım eksikliği ve şeffaflık sorunlarından kaynaklanmaktadır. Öğretmenlerin sendikaları performans açısından yetersiz bulması, sistemdeki etkinlik sorunlarına işaret etmektedir. Hak korunma algısının sendikal aidiyetin önemli belirleyicisi olduğu, gönüllülük ve değer uyumunun aidiyeti desteklediği, zorunluluk unsurlarının ise olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Eğitim sendikalarının sivil toplum kimliği konusunda farklı görüşler bulunmakta, siyasallaşma sorunu sivil toplum işlevlerini olumsuz etkilerken meslek örgütü işlevleri daha olumlu değerlendirilmektedir. Örgütsel bağlılık alt boyutları arasında pozitif ilişkiler, sivil toplum olumlu algısı ile sendikal bağlılığın kişisel-mesleki katkı boyutu arasında güçlü pozitif ilişki tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, eğitim yöneticilerine demokratik katılım kültürünün, sendika yöneticilerine somut hizmet sunumu ve şeffaflığın, politika yapıcılara ise sendikal hakların güçlendirilmesinin örgütsel etkinliği olumsuz etkilemediğini göstermektedir.