Öğretmenlerin program okuryazarlıkları ile mesleki gelişime yönelik tutumları arasındaki ilişki

Öğretmenlik mesleği dinamik bir yapıya sahiptir. Hızla gelişen ve değişen bilgi çağında öğretmenler de kendilerini yenilemek ve mesleki olarak geliştirmek durumundadır. Mesleki gelişime önem veren, çağın gereklerine ayak uydurmaya çalışan öğretmenlerin program okuryazarlık düzeylerinin de yüksek olması beklenen bir durumdur. Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin program okuryazarlıkları ile mesleki gelişime yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Öğretmenlerin program okuryazarlıkları ile mesleki gelişime yönelik tutumlarının incelendiği bu araştırma, ilişkisel araştırma yöntemi ile modellenmiştir. Bu araştırmanın çalışma evrenini 2022-2023 eğitim-öğretim yılı içerisinde Kocaeli İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı bulunan resmi okullarda aktif olarak çalışan öğretmenler oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemi ise yukarıda belirtilen evreni temsil edecek biçimde seçilmiş farklı kademe, cinsiyet ve yaş gruplarından oluşan 576 gönüllü öğretmenden (398 kadın ve 178 erkek; 61 okul öncesi, 121 ilkokul, 205 ortaokul ve 189 lise) oluşmaktadır. Bu araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, Yar-Yıldırım (2020) tarafından geliştirilen "Öğretmenlerin Program Okuryazarlıkları Ölçeği" ve Torff, Sessions ve Byrnes (2005) tarafından geliştirilen ve Özer ve Beycioğlu (2010) tarafından uyarlanan "Mesleki Gelişime Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde değişkenler arası ilişkiyi belirlemek amacıyla Pearson Korelasyon katsayısı, verilerin betimlenmesi amacıyla betimsel istatistikler (aritmetik ortalama, standart sapma, medyan, minimum, maksimum) ve ortalamalar arası farkları karşılaştırmak amacıyla bağımsız örneklemler t-testi ile tek yönlü ANOVA kullanılmıştır. Verilerin analizine ait bulgular şu şekildedir: Öğretmenlerin mesleki gelişime yönelik tutumları ile program okuryazarlıkları bilgi ve beceri alt boyutları arasında pozitif yönlü düşük düzey, tutum alt boyutu ile pozitif yönlü orta düzey bir ilişki olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin program okuryazarlıkları toplam puanı ile mesleki gelişime yönelik tutumları arasında ise pozitif yönlü, orta düzey ve istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Öğretmenlerin program okuryazarlıkları ortalamanın üstünde ve yüksek düzeydedir. Öğretmenlerin program okuryazarlıkları ile yaş, cinsiyet, hizmet yılı ve görev yapılan kademe kategorileri arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmazken eğitim seviyesi kategorisinde program okuryazarlık beceri alt boyutu ile toplam puanında lisansüstü öğretmenler lehine bir farklılaşma bulunmuştur. Öğretmenlerin mesleki gelişime yönelik tutumları ortalamanın üstünde ve yüksek düzeydedir. Öğretmenlerin mesleki gelişime yönelik tutumları ile cinsiyet, eğitim seviyesi, hizmet yılı ve görev yapılan kademe arasında anlamlı bir farklılık bulunmazken yaş kategorisinde istatiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgular literatürde yer alan çalışmalar doğrultusunda tartışılmıştır. Mesleki gelişime yönelik tutumun öğretmenlerin program okuryazarlık düzeyleri ile ilişkili olduğu göz önünde bulundurulduğunda mesleki gelişim çalışmalarının devamlılığının sağlanması ve verimliliğinin artırılmasını amaçlayan çalışmalar yapılması, öğretmenlerin program okuryazarlık düzeylerini geliştirici faaliyetlerde bulunulması gibi konulara yönelik önerilerde bulunulmuştur. Ayrıca daha geniş evren ve örnekleme sahip çalışmaların yapılabileceği, daha derinlemesine incelemeye olanak sağlayan gözlem ve görüşme gibi veri toplama araçlarının kullanıldığı nitel çalışmaların yapılabileceği yönünde araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Program okuryazarlığı, Mesleki Gelişim, Mesleki Gelişime Yönelik Tutum